ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’lning ma’no guruhlari, munosabat va zamon shakllari

Darslar 52–55 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
54

Fe’llarning zamon shakllari

Darslik: 86-bet
MaqsadFe’lning uch zamon shaklini ayta olish.
Yangi so‘zlar
zamon · tenseo‘tgan zamon · past tensehozirgi zamon · present tensekelasi zamon · future tense
Tushuntirish

Fe’l asosida ifodalangan harakat yoki holatning uch zamondan birida sodir bo‘lishini bildiruvchi shakllar zamon shakllari deyiladi. Fe’l uch zamon shakliga ega: o‘tgan zamon (keldi), hozirgi zamon (kelyapti) va kelasi zamon (keladi). O‘tgan zamon harakat gap aytilayotgan vaqtdan oldin bo‘lganini, hozirgi zamon shu paytda bo‘layotganini, kelasi zamon esa keyin bo‘lishini bildiradi. Zamon shaklidan keyin shaxs-son qo‘shimchasi qo‘shiladi: keldim, kelyapman, kelaman.

ZamonMisolQachon?
o‘tganuxladigapdan oldin
hozirgiuxlayaptishu paytda
kelasiuxlaydikeyin
o‘qi-di-mmen o‘qidimo‘tgan zamon

men o‘qidim

o‘zak + (-ma) + -di + shaxs qo‘shimchasi

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf ko‘rgazma rejasini yozdi: rasmlarni o‘tgan hafta chizdik, hozir devorga osyapmiz, kelasi hafta ko‘rgazmani ochamiz. Zamon shakllari qaysi ish tugaganini, qaysi biri davom etayotganini va qaysi biri oldinda ekanini ko‘rsatdi.

Kim ishlatadi

Ob-havo diktori ertangi kunni kelasi zamonda aytadi, hisobot yozuvchi o‘tgan ishni bayon qiladi, tarixchi o‘tgan voqealarni yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uchta gap ayting: biri o‘tgan, biri hozirgi, biri kelasi zamon haqida.

Namunalar
Kecha yomg‘ir yog‘di. Hozir yomg‘ir yog‘yapti. Ertaga yomg‘ir yog‘adi.
o‘qidim, o‘qiyapman, o‘qiyman.
Sinfda faoliyat

«Vaqt chizig‘i»: bolalar doskadagi vaqt chizig‘iga «kecha», «hozir», «ertaga» belgilab, mos fe’l shaklini yozadi.

Mashq
1
Fe’lning nechta zamoni bor? Ayting.
2
Zamonini aniqlang: yozdi, yozyapti, yozadi.
3
«Bormoq» fe’lini uch zamonda II shaxs birlikda yozing.
4
Nima uchun zamon qo‘shimchasidan keyin shaxs-son qo‘shimchasi qo‘shiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘oradagi yuk qayig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →