ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’lning ma’no guruhlari, munosabat va zamon shakllari

Darslar 52–55 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
53

Fe’llarning munosabat shakllari

Darslik: 85-bet
MaqsadFe’lning munosabat shakllarini bilish va noaniq shakldan farqlash.
Yangi so‘zlar
munosabat shakli · relational formnoaniq shakl · indefinite form (infinitive)kesim · predicatezamon · tense
Tushuntirish

Fe’l asoslariga qo‘shilib, uning gapda kesim vazifasida qo‘llanishiga xoslovchi shakllar fe’llarning munosabat shakllari deyiladi. Fe’lning zamon, mayl va shaxs-son qo‘shimchalari munosabat shakllari hisoblanadi. Bu shakllarga ega bo‘lgan har qanday fe’l gapda kesim bo‘lib keladi: o‘qidi, boraman, kelsin. Zamon, mayl va shaxs-son ma’nolaridan xoli bo‘lgan fe’l asosi fe’lning noaniq shakli hisoblanadi; u -moq qo‘shimchasi bilan ifodalanadi: o‘qimoq, bormoq. Noaniq shakl lug‘atda fe’lning asosiy shakli sifatida beriladi.

kelasos+azamon+mizshaxs-son
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bu mavzu ko‘proq nazariy. Amaliy foydasi: lug‘atda «kelyapman» emas, «kelmoq» izlanadi. Gapdagi shaklni asl shakliga qaytarishni bilgan bola so‘zni tez topadi.

Kim ishlatadi

Lug‘atdan foydalanuvchi so‘zlarni asl shaklida izlaydi, tarjimon fe’l shaklini gapga moslaydi, o‘qituvchi shakllarni tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror gapdagi fe’lni olib, uni lug‘atdagi asl shakliga qaytaring.

Namunalar
Bolaega o‘qidikesim .
Bola o‘qidi — o‘qidi: zamon (-di) va shaxs-son (3-shaxs) bor, kesim.
O‘qimoq — noaniq shakl, lug‘atdagi shakl.
Sinfda faoliyat

«Kesimmi yoki yo‘q?»: o‘qituvchi shakl aytadi (o‘qidi, o‘qimoq), bolalar kesim bo‘la oladigan shaklda qo‘l ko‘taradi.

Mashq
1
Fe’lning munosabat shakllari qaysilar?
2
Noaniq shaklni toping: yozdi, yozmoq, yozaman.
3
«Boraman» fe’lidagi munosabat shakllarini ayting.
4
Nima uchun «bormoq» gapda kesim bo‘la olmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTog‘oradagi yuk qayig‘iHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →