☰ Mundarija · Ona tili

Fe’llarning tuzilishiga ko‘ra turlari

Darslar 48–51 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
50

Juft fe’llar

Darslik: 81-bet
MaqsadJuft va takroriy fe’llarni aniqlash va chiziqcha bilan yozish.
Yangi so‘zlar
juft fe’l · paired verbtakroriy fe’l · repeated verbchiziqcha · hyphenkutilmagan harakat · sudden action
Tushuntirish

Ikki fe’l juftligidan tashkil topgan, bitta so‘roqqa javob bo‘ladigan va gapda bitta gap bo‘lagi vazifasida keladigan fe’llar juft fe’llar deyiladi: oldi-qo‘ydi, ketdi-qoldi, yozdi-qo‘ydi, sindi-qoldi. Juft fe’llar ish-harakatning tez va kutilmaganda ro‘y berishini bildiradi. Juft fe’l qismlari doimo chiziqcha bilan yoziladi. Asosni takrorlash bilan hosil bo‘lgan juft fe’llar takroriy fe’llar ham deyiladi: ishlay-ishlay, kuta-kuta, o‘yladi-o‘yladi. Ularning qismlari ham chiziqcha bilan yoziladi. Oldi-berdi, bordi-keldi kabi juft so‘zlar esa otga o‘tgan: oldi-berdi (savdo-sotiq).

Namunalar
U soatni yechib oldi-qo‘ydi. Mashina to‘satdan sindi-qoldi.
Kuta-kuta charchadim. Ishlay-ishlay topdi.
Sinfda faoliyat

«Chiziqcha qayerda?»: o‘qituvchi juft va takroriy fe’llarni aytadi, bolalar ularni chiziqcha bilan yozadi.

Mashq
1
Juft fe’l qismlari qanday yoziladi?
2
Takroriy fe’lni toping: kuta-kuta, oldi, sayr etdi.
3
«Ketdi» va «qoldi» dan juft fe’l yasang va yozing.
4
Nima uchun «oldi-berdi» juft fe’l emas, ot hisoblanadi?