ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi6-sinf · 14-hafta

Vaqt devori

🎯 Missiya: Koridordagi 3 metrli «Vaqt devori» tasmasi uchun qaysi masshtabni tanlaymiz: A, B yoki C?

Dushanba

Sinf rahbariMaktab koridorida «Vaqt devori» yasaymiz: devorga 3 metrli qog‘oz tasma yopishtirib, unga tarix, geografiya va adabiyotdan sanalarni joylaymiz. Masshtabni jamoa tanlasin: A — 1 sm = 5 yil, B — 1 sm = 10 yil, C — 1 sm = 50 yil.
AnvarTasma 3 m, ya’ni 300 sm. Masshtab to‘g‘ri proporsional bog‘liqlik: santimetr necha marta ko‘p bo‘lsa, yil ham shuncha marta ko‘p sig‘adi.
ZarinaA uchun proporsiya: 1 : 5 = 300 : x. ga ko‘ra x · 1 = 5 · 300, ya’ni x = 1500 yil.
B uchun 3000 yil, C uchun 15 000 yil chiqdi. Tekshirdim: 1 · 15 000 = 50 · 300 = 15 000. Tenglik to‘g‘ri.
MalikaTasmani yopishtirishga yordamchilar kerak. 2 kishi 30 daqiqada yopishtirsa, 6 kishi 10 daqiqada yopishtiradi: bu bog‘liqlik.
Matematika

Qulf 1: Tasmaga necha yil sig‘adi?

Topshiriq: 4 kishi tasmani necha daqiqada yopishtiradi? (2 kishi — 30 daqiqa)

🔑 Kalit: 300 sm tasmaga sig‘adigan davr: A (1 sm = 5 yil) — 1500 yil; B (10 yil) — 3000 yil; C (50 yil) — 15 000 yil.

MalikaKundalikka yozdim: «Qog‘ozni olib keldik, sanalarni yozib qo‘ydik». Fe’llarni tahlil qilamiz!
Anvar«Olib keldik» — : ikkala qismi ma’nosini saqlaydi va alohida yoziladi. «Sayr etmoq» ham shunday.
Zarina«Oldi-qo‘ydi», «ketdi-qoldi» — : chiziqcha bilan yoziladi va kutilmagan harakatni bildiradi.
JasurMa’no guruhlari ham bor: «aytmoq» — nutqiy, «o‘ylamoq» — aqliy, «yozmoq» — jismoniy faoliyat fe’li.
Ona tili

Qulf 2: Devor kundaligi

Topshiriq: «O‘ylamoq» qaysi ma’no guruhiga kiradi?

Seshanba

ZarinaBiologiya o‘qituvchisi tasmaga dinozavrlar uchun alohida panel qo‘shishni maslahat berdi. Dinozavrlar ham ekotizimda yashagan.
AnvarEkotizim ikki qism: jonsiz muhit (iqlim, tuproq, suv) va jonli — o‘simlik, hayvon, mikroorganizmlar.
JasurRollar uch xil: (yashil o‘simlik) organik modda yaratadi, konsument tayyorini yeydi, o‘lgan qoldiqlarni parchalaydi.
MalikaPanelda: o‘simlik — produtsent, Triceratops — o‘simlikxo‘r konsument, Tyrannosaurus — go‘shtxo‘r konsument.
Redutsentni ham yozib qo‘ydim: bakteriya va zamburug‘lar o‘lgan qoldiqlarni parchalab, moddani muhitga qaytaradi.
Tabiiy fanlar

Qulf 3: Dinozavr panelida kim kim?

Topshiriq: Panelda Triceratops qaysi rolni bajaradi?

ZarinaTasmaning oxiriga sinfimizdagi loviya haqida kichik panel qo‘yamiz. Urug‘ murtak, endosperm va urug‘ po‘stidan iborat.
AnvarLoviya ikki pallali: ikkita si bor. Urug‘pallada oziq zaxirasi bo‘ladi. Urug‘ unganda ikkita barg yer ustiga chiqadi.
JasurDemak loviya dastlabki kunlarda o‘z zaxirasi hisobiga unadi. Lekin keyin nima?
MalikaKeyin yashil barglar paydo bo‘ladi va u o‘zi modda yaratishi kerak. Buning uchun yorug‘lik kerak.
Botanika

Qulf 4: Loviya urug‘i ichida

Topshiriq: Unib chiqayotgan loviyani dastlabki kunlarda nima oziqlantiradi?

Chorshanba

MalikaEnglish: we wrote about yesterday. “I measured the strip. I woke up early. I drank juice.”
AnvarQuestions use did: “Did you measure the strip yesterday?” – “Yes, I did.” Last summer I went to Samarkand!
AzizDinosaurs were big! Diplodocus was very long. There weren’t any people then 🦕
ZarinaRight! After did the verb is in the base form: Did you watch, not Did you watched.
Ingliz tili

Qulf 5: Yesterday and dinosaurs

Topshiriq: Qaysi savol to‘g‘ri?

ZarinaDinozavr panelida oziq zanjirini chizamiz: o‘simlik → Triceratops → Tyrannosaurus. Har bir bo‘g‘in — .
AnvarYerdagi hayotning yagona energiya manbai — Quyosh. Keyingi bo‘g‘inga energiyaning taxminan 10 foizi o‘tadi, qolgani hayot jarayonlariga sarflanadi.
JasurDemak o‘simlikda 1000 birlik bo‘lsa, Triceratopsga 100, Tyrannosaurusga 10 birlik yetadi.
MalikaDinozavrlar taxminan 66 million yil oldin yo‘q bo‘lgan. Masshtab 1 sm = 10 yil bo‘lsa: 66 000 000 : 10 = 6 600 000 sm, ya’ni 66 km!
Devorga 66 km sig‘maydi. Dinozavrlarni alohida panelga «masshtabdan tashqari» belgisi bilan qo‘yamiz.
Tabiiy fanlar

Qulf 6: Quyoshdan 66 kilometrgacha

Topshiriq: Dinozavrlar nega tasmada emas, alohida panelda?

🔑 Kalit: Dinozavrlar ~66 million yil oldin yashagan: 1 sm = 10 yilda bu 66 km, shuning uchun ular alohida panelda.

Payshanba

AnvarTasmani vakuumli ilgaklar bilan osamiz. Ilgak devorga nega yopishadi?
MalikaIlgak ostidan havo siqib chiqariladi, tashqaridagi havo esa uni devorga bosib turadi. Bu : Torrichelli tajribasida simob ustuni dengiz sathida taxminan 760 mm turgan.
ZarinaBu taxminan 100 kPa. Ilgak yuzi 10 sm² = 0,001 m² bo‘lsa, ostida havo butunlay yo‘q bo‘lgan holda F = p · S ≈ 100 000 · 0,001 = 100 N.
JasurSuyuqlik ham bosadi: chuqurlikka bog‘liq, idish shakliga emas. Gaz bosimi esa molekulalarning idish devoriga urilishidan paydo bo‘ladi.
Ilgakning o‘zi 100 N ni ushlamasligini ham yozib qo‘ydim: ostida biroz havo qoladi. Biz uni faqat yengil tasma uchun ishlatamiz.
Fizika

Qulf 7: Ilgak nega yopishadi?

Topshiriq: Vakuumli ilgakni devorga nima bosib turadi?

ZarinaRus guruhidagi sinfdoshlar uchun sanoqni ruscha yozdim:
Zarina«На стене одна лента, две лампы, три панели и пять фотографий.»
Anvar«Один» dan keyin ot birlikda, 2–4 dan keyin birlikda qaratqich, 5 va undan keyin ko‘plikda qaratqich.
Rus tili

Qulf 8: Сколько панелей?

Topshiriq: Qaysi ibora to‘g‘ri?

Sinf rahbariGeografiya va tarix o‘qituvchilari devor xaritasida «Xarita soati» o‘tkazdi. Tasmaga qaysi sanalar tushadi?
Malika to‘rt materik orasida: Afrika, Yevroosiyo, Avstraliya va Antarktida. 1498-yilda V. da Gama shu okean orqali Hindistonga yo‘l ochgan.
ZarinaTarixdan: mil. av. 221-yilda Qin shohi Xitoyni birlashtirib, Sin Shixuandi nomini oldi va mamlakatni 36 viloyatga bo‘ldi.
AnvarShimoldan bo‘ladigan hujumlardan himoya uchun eski devorlarni ulashgan; keyinchalik u deb atalgan.
JasurEng erta sana — mil. av. 221, eng kechi — 2026. Ularni qo‘shamiz: 221 + 2026 = 2247, ya’ni taxminan 2250 yil.
GeografiyaTarix

Qulf 9: Xarita soati

Topshiriq: Mil. av. 221-yil bilan 2026-yil orasida taxminan necha yil bor?

🔑 Kalit: Sanalar mil. av. 221-yildan 2026-yilgacha: taxminan 2250 yil.

Juma

MalikaAdabiyot: Erkin Vohidov 1936-yil 28-dekabrda Oltiariqda tug‘ilgan. Shu yil tavalludiga 90 yil to‘ladi.
ZarinaU «Yoshlik» jurnali bosh muharriri, shoir va tarjimon bo‘lgan, O‘zbekiston Qahramoni. Asarlari ichida lar ham bor.
JasurShe’rlarini darslikdan o‘qiymiz, bu yerda keltirmaymiz. Faqat «Kamtarlik» nomini yozib qo‘ydim.
Anvar1936 va 2026 tasmada qo‘shni sana bo‘ladi. Yozuvlar bir-birining ustiga tushmasligi uchun oralari kamida 5 sm bo‘lsin.
Adabiyot

Qulf 10: Shoir tavallud kuni

Topshiriq: 1 sm = 50 yil masshtabda 1936 bilan 2026 orasi necha sm?

🔑 Kalit: 1936 va 2026 orasi 90 yil; yozuvlar sig‘ishi uchun tasmada ular orasi kamida 5 sm bo‘lishi kerak.

Sinf rahbariJuma. Jamoa, qaysi masshtab? Kalitlaringizga tayaning.
MalikaKalitlar: 300 sm tasmaga A da 1500, B da 3000, C da 15 000 yil sig‘adi; sanalar taxminan 2250 yilga cho‘zilgan; 1936 va 2026 orasi kamida 5 sm; dinozavrlar alohida panelda.
AnvarA: 2250 yil 1500 dan ko‘p, ya’ni 2250 : 5 = 450 sm kerak. Tasmaga sig‘maydi.
JasurC: 90 : 50 = 1,8 sm. Bu 5 sm dan kam, yozuvlar bir-birining ustiga tushadi.
ZarinaB: 2250 : 10 = 225 sm — sig‘adi. 90 : 10 = 9 sm — yozuvlarga joy yetadi.
Demak B. Tasmaning 75 sm ortig‘iga loviya va dinozavr panellarini yopishtiramiz 🎉
Matematika

Qulf 11: Qaror: qaysi masshtab?

Topshiriq: Nega C masshtab tanlanmadi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliTabiiy fanlarAdabiyotBotanikaFizikaGeografiyaRus tiliTarix

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Vaqt devori: 1 sm = 10 yil

Savol: 3 metrli tasma uchun qaysi masshtab mos? Tasmaga mil. av. 221-yildan 2026-yilgacha, ya’ni taxminan 2250 yillik sanalar kerak. A (1 sm = 5 yil) uchun 450 sm kerak, tasmaga sig‘maydi. C (1 sm = 50 yil) da 1936 va 2026 orasi 1,8 sm, yozuvlar tiqilib qoladi. B (1 sm = 10 yil) da tasma 225 sm, 1936 va 2026 orasi esa 9 sm. Dinozavrlar (66 million yil oldin) bu masshtabda 66 km bo‘lardi, ularni alohida panelga qo‘ydik. Shuning uchun B masshtabni tanladik.

— 6-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. 300 sm tasmaga sig‘adigan davr: A (1 sm = 5 yil) — 1500 yil; B (10 yil) — 3000 yil; C (50 yil) — 15 000 yil.
  2. Dinozavrlar ~66 million yil oldin yashagan: 1 sm = 10 yilda bu 66 km, shuning uchun ular alohida panelda.
  3. Sanalar mil. av. 221-yildan 2026-yilgacha: taxminan 2250 yil.
  4. 1936 va 2026 orasi 90 yil; yozuvlar sig‘ishi uchun tasmada ular orasi kamida 5 sm bo‘lishi kerak.

Yulduzli savollar

  1. 1 sm = 20 yil masshtabda 300 yil necha sm bo‘ladi?

  2. «Три ...»: qaysi shakl to‘g‘ri?

  3. O‘ylab ko‘r: tasma 4 m bo‘lsa, 1 sm = 5 yil masshtab 2250 yilga yetadimi?

Hikoyadagi darslar