ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sifatdosh va uning zamon shakllari

Darslar 36–39 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
37

Sifatdoshlarning zamon shakllari. O‘tgan zamon sifatdoshi

Darslik: 58–59-betlar
MaqsadO‘tgan zamon sifatdoshini yasash va to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
o‘tgan zamon sifatdoshi · past participle-gan · suffix -ganjarangsiz undosh · voiceless consonantimlo · spelling
Tushuntirish

Sifatdoshlar fe’l shakli bo‘lgani uchun zamon ma’nosiga ega. -gan (-kan, -qan) qo‘shimchasi o‘tgan zamonga xos harakat belgisini bildiradi: ko‘rgan odam, gullagan o‘lka. Yozilish qoidalari: unli bilan tugagan asosga -gan qo‘shiladi (o‘qigan, yashagan). Jarangsiz undosh bilan tugagan asosda -kan deb aytilsa ham -gan yoziladi (ko‘chgan, o‘sgan). q bilan tugagan asosda -qan yoziladi (tiq — tiqqan), k bilan tugagan asosda -kan yoziladi (tik — tikkan). g‘ bilan tugagan asosda -qan deb aytilsa ham -gan yoziladi (tug‘ — tug‘gan).

Asos oxiriYoziladiMisol
unli-gansayla — saylagan
jarangsiz undosh-gan (-kan deb aytilsa ham)kes — kesgan
k-kanto‘k — to‘kkan
q-qanyoq — yoqqan
g‘-gan (-qan deb aytilsa ham)sog‘ — sog‘gan
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Diktantda bola «yopgan» so‘zini «yopkan» deb eshitdi, lekin qoidani eslab to‘g‘ri yozdi: aytilishi -kan bo‘lsa ham, -gan yoziladi.

Kim ishlatadi

Korrektor imlo xatolarini tuzatadi, o‘qituvchi diktantni tekshiradi, test tuzuvchi to‘g‘ri variantlarni tayyorlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Kecha ko‘rgan yoki eshitgan bir narsangizni o‘tgan zamon sifatdoshi bilan ibora qilib ayting va uning imlosini eslang.

Namunalar
o‘qigan, yashagan; ko‘chgan muz, o‘sgan o‘t.
tiqqan (tiq), tikkan (tik), tug‘gan (tug‘).
Sinfda faoliyat

«Qaysi yoziladi?»: o‘qituvchi aytadi «ko‘ch+kan?», bolalar to‘g‘ri imloni (ko‘chgan) doskaga yozadi va qoidani aytadi.

Mashq
1
«Gulla» va «o‘s» asoslaridan o‘tgan zamon sifatdoshini yasang.
2
To‘g‘ri yozilganini tanlang: ko‘chkan / ko‘chgan.
3
«Tik» va «tiq» asoslariga -gan qo‘shimchasini qo‘shing.
4
Nima uchun «ko‘chgan» -kan emas, -gan bilan yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →