Hozirgi va kelasi zamon sifatdoshlari
Hozirgi zamon sifatdoshi fe’l asosiga -(a)yotgan qo‘shimchasini qo‘shish bilan yasaladi: unli bilan tugagan asosga -yotgan, undosh bilan tugagan asosga -ayotgan: o‘qiyotgan, kelayotgan. Kelasi zamon sifatdoshi -adigan, -ydigan, -(a)r qo‘shimchalari bilan yasaladi: undoshdan keyin -adigan yoki -ar (keladigan, kelar), unlidan keyin -ydigan yoki -r (o‘qiydigan, o‘qir). Hozirgi zamon sifatdoshi harakat hozir davom etayotganini, kelasi zamon sifatdoshi esa odatiy yoki kelgusida bajariladigan harakatni bildiradi.
| Zamon | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| hozirgi | -yotgan (unlidan keyin) | sayla — saylayotgan |
| hozirgi | -ayotgan (undoshdan keyin) | kut — kutayotgan |
| kelasi | -ydigan, -r (unlidan keyin) | sayla — saylaydigan, saylar |
| kelasi | -adigan, -ar (undoshdan keyin) | kut — kutadigan, kutar |
Diktor «ertaga boshlanadigan musobaqa» va «hozir davom etayotgan ko‘rik» deb e’lon qildi. Sifatdosh shakli voqea qachon bo‘lishini bir so‘zda ko‘rsatadi.
Diktor tadbirlar jadvalini e’lon qiladi, afisha yozuvchi voqealarni vaqti bilan beradi, muharrir vaqtni aniq ifodalaydi.
Ertaga bo‘ladigan bir ishni va hozir bo‘layotgan bir ishni sifatdosh shakli bilan ifodalang.
«Zamonni top»: o‘qituvchi sifatdosh aytadi, bolalar «hozir» yoki «kelasi» deb zamonini topadi.