Sifatdoshning bo‘lishli va bo‘lishsiz shakllari
Sifatdoshning bo‘lishsiz shakli sifatdosh yasovchi qo‘shimchadan oldin -ma qo‘shimchasi keltirish bilan hosil bo‘ladi: aytgan — aytmagan, oqayotgan — oqmayotgan, o‘qiydigan — o‘qimaydigan. -(a)r bilan yasalgan shaklning bo‘lishsizi -mas qo‘shimchasi bilan yasaladi: oqar — oqmas, kelar — kelmas. Bo‘lishsiz sifatdosh ham «qanday?» so‘rog‘iga javob beradi va ot bilan birga keladi: o‘qimagan bola, tugamas mehnat. Bo‘lishsizlik -ma qo‘shimchasi asosdan keyin, sifatdosh qo‘shimchasidan oldin turadi.
| Sifatdosh | Bo‘lishli | Bo‘lishsiz |
|---|---|---|
| -gan | yugurgan | yugurmagan |
| -(a)yotgan | kutayotgan | kutmayotgan |
| -(y)digan | saylaydigan | saylamaydigan |
| -(a)r | yonar | yonmas |
Kutubxona hisobotida «qaytarilmagan kitoblar» ro‘yxati tuzildi. Inkor sifatdosh nima bajarilmaganini bir so‘z bilan aniq ko‘rsatadi.
Kutubxonachi qaytarilmagan kitoblarni qayd etadi, omborchi olinmagan mollarni yozadi, muharrir qisqa va aniq ibora tanlaydi.
Bugun qilmagan, lekin qilishingiz mumkin bo‘lgan bir ishni inkor sifatdosh bilan yozing.
«Teskarisi»: o‘qituvchi bo‘lishli sifatdosh aytadi, bolalar uni bo‘lishsiz shaklga o‘giradi.