ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Sifatdosh va uning zamon shakllari

Darslar 36–39 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
39

Sifatdoshning bo‘lishli va bo‘lishsiz shakllari

Darslik: 62-bet
MaqsadSifatdoshning bo‘lishli va bo‘lishsiz shakllarini yasash.
Yangi so‘zlar
bo‘lishli shakl · affirmative formbo‘lishsiz shakl · negative form-ma · negation suffix-mas · negation of -(a)r
Tushuntirish

Sifatdoshning bo‘lishsiz shakli sifatdosh yasovchi qo‘shimchadan oldin -ma qo‘shimchasi keltirish bilan hosil bo‘ladi: aytgan — aytmagan, oqayotgan — oqmayotgan, o‘qiydigan — o‘qimaydigan. -(a)r bilan yasalgan shaklning bo‘lishsizi -mas qo‘shimchasi bilan yasaladi: oqar — oqmas, kelar — kelmas. Bo‘lishsiz sifatdosh ham «qanday?» so‘rog‘iga javob beradi va ot bilan birga keladi: o‘qimagan bola, tugamas mehnat. Bo‘lishsizlik -ma qo‘shimchasi asosdan keyin, sifatdosh qo‘shimchasidan oldin turadi.

SifatdoshBo‘lishliBo‘lishsiz
-ganyugurganyugurmagan
-(a)yotgankutayotgankutmayotgan
-(y)digansaylaydigansaylamaydigan
-(a)ryonaryonmas
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxona hisobotida «qaytarilmagan kitoblar» ro‘yxati tuzildi. Inkor sifatdosh nima bajarilmaganini bir so‘z bilan aniq ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachi qaytarilmagan kitoblarni qayd etadi, omborchi olinmagan mollarni yozadi, muharrir qisqa va aniq ibora tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun qilmagan, lekin qilishingiz mumkin bo‘lgan bir ishni inkor sifatdosh bilan yozing.

Namunalar
chizasos+mabo‘lishsizlik+gansifatdosh
ko‘rgan — ko‘rmagan; yozayotgan — yozmayotgan; ishlaydigan — ishlamaydigan.
so‘nar — so‘nmas (olov).
Sinfda faoliyat

«Teskarisi»: o‘qituvchi bo‘lishli sifatdosh aytadi, bolalar uni bo‘lishsiz shaklga o‘giradi.

Mashq
1
«Aytgan» va «oqayotgan» ning bo‘lishsiz shaklini yozing.
2
«Tugar» sifatdoshining bo‘lishsiz shakli qaysi?
3
«O‘qiydigan» ning bo‘lishsiz shaklini yozing.
4
Nima uchun -ma qo‘shimchasi sifatdosh qo‘shimchasidan oldin keladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKutubxonaga qaysi yo‘ldanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →