ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Jadvallar va diagrammalar

Darslar 42–43 · 2 ta dars · M.A. Mirzaahmedov, A.A. Rahimqoriyev, Sh.N. Ismailov, M.A. To‘xtaxodjayeva. Matematika 6-sinf, 2-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
43

Diagrammalar

Darslik, 200–202-betlar
MaqsadDiagramma turlarini (ustunli, chiziqli, doiraviy) bilish; ma’lumotni diagrammada ko‘rsatish va o‘qish.
Yangi so‘zlar
diagramma · diagram (chart)ustunli diagramma · bar chartchiziqli diagramma · line graphdoiraviy diagramma · pie chart
Tushuntirish

Diagramma ma’lumotlarni yaqqol ko‘rsatadi. Ustunli diagrammada har bir qiymat ustun balandligi bilan beriladi va qiymatlarni taqqoslash oson. Chiziqli diagramma vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishni, masalan, haftalik haroratni ko‘rsatadi. Doiraviy diagramma butunning qismlarini ko‘rsatadi: butun doira 100% yoki 360° ga teng, 25% esa 360° · 25 : 100 = 90° li sektor. Diagramma tuzishda sarlavha, o‘q nomlari va birliklar yozilishi kerak. Diagrammani o‘qiganda eng katta va eng kichik qiymatni, farqni topish mumkin.

30%20%40%10%olmanokuzumolxo‘ri
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir kunda 24 soat bor. O‘quvchi uyqu 8 soat deb doira diagramma chizdi: 8 : 24 = 1/3, demak uyqu sektori 360° · 1/3 = 120°. Qolgan 2/3 qism maktab, o‘yin va boshqa ishlarga ketadi, bu 240°.

Kim ishlatadi

Iqtisodchi byudjet bo‘limlarini doira diagrammada ko‘rsatadi, ob-havo xizmati harorat chizig‘ini chizadi, jurnalist so‘rov natijalarini ustunli diagrammada beradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi kuningizni 3-4 qismga (uyqu, maktab, o‘yin, boshqa) bo‘lib soatlarini yozing va har biriga necha gradus to‘g‘ri kelishini hisoblang.

Namunalar
05101596123olmanokuzumolxo‘riovoz
Sevimli meva: olma 9, nok 6, uzum 12, olxo‘ri 3. Ustunli diagrammada eng baland ustun uzum (12). Jami 9 + 6 + 12 + 3 = 30.
12
Qismlarni bosib bo‘yang
Agar 30 ta ovozdan 15 tasi bitta mevaga berilsa, uning sektori yarim doira bo‘lardi: 180°.
Sinfda faoliyat

«Diagramma ustaxonasi»: guruhlar sinfdagi qo‘l o‘lchami yoki sevimli rang bo‘yicha ma’lumot yig‘adi va ularni katak qog‘ozda ustunli diagramma ko‘rinishida chizadi. Keyin boshqa guruh diagrammadan 3 ta xulosa chiqaradi.

Mashq
1
Sevimli meva so‘rovida olma 9, nok 6, uzum 12, olxo‘ri 3 ovoz oldi. Jami nechta ovoz?
2
Doiraviy diagrammada 25% li qism necha gradusli sektor bo‘ladi?
3
Doiraviy diagrammada 50% li sektor necha gradus?
4
Haftalik harorat o‘zgarishini qaysi diagramma yaxshiroq ko‘rsatadi va nima uchun?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBayram sovg‘asi: so‘rovnomaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →