43
Diagrammalar
Darslik, 200–202-betlar
MaqsadDiagramma turlarini (ustunli, chiziqli, doiraviy) bilish; ma’lumotni diagrammada ko‘rsatish va o‘qish.
Yangi so‘zlar
diagramma · diagram (chart)ustunli diagramma · bar chartchiziqli diagramma · line graphdoiraviy diagramma · pie chart
Tushuntirish
Diagramma ma’lumotlarni yaqqol ko‘rsatadi. Ustunli diagrammada har bir qiymat ustun balandligi bilan beriladi va qiymatlarni taqqoslash oson. Chiziqli diagramma vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishni, masalan, haftalik haroratni ko‘rsatadi. Doiraviy diagramma butunning qismlarini ko‘rsatadi: butun doira 100% yoki 360° ga teng, 25% esa 360° · 25 : 100 = 90° li sektor. Diagramma tuzishda sarlavha, o‘q nomlari va birliklar yozilishi kerak. Diagrammani o‘qiganda eng katta va eng kichik qiymatni, farqni topish mumkin.
Namunalar
Sevimli meva: olma 9, nok 6, uzum 12, olxo‘ri 3. Ustunli diagrammada eng baland ustun uzum (12). Jami 9 + 6 + 12 + 3 = 30.
30 ta ovozdan 15 tasi uzumga bo‘lsa, doiraviy diagrammada uning sektori yarim doira: 180°.
Sinfda faoliyat
«Diagramma ustaxonasi»: guruhlar sinfdagi qo‘l o‘lchami yoki sevimli rang bo‘yicha ma’lumot yig‘adi va ularni katak qog‘ozda ustunli diagramma ko‘rinishida chizadi. Keyin boshqa guruh diagrammadan 3 ta xulosa chiqaradi.
Mashq
1
Sevimli meva so‘rovida olma 9, nok 6, uzum 12, olxo‘ri 3 ovoz oldi. Jami nechta ovoz?
30
2
Doiraviy diagrammada 25% li qism necha gradusli sektor bo‘ladi?
90
3
Doiraviy diagrammada 50% li sektor necha gradus?
180
4
Haftalik harorat o‘zgarishini qaysi diagramma yaxshiroq ko‘rsatadi va nima uchun?
Chiziqli diagramma: u vaqt o‘tishi bilan qiymat o‘zgarishini nuqtalarni tutashtirib ko‘rsatadi.