Okeaniya
Okeaniya — Tinch okeanning markaziy va g‘arbiy qismida sochilib yotgan minglab orollar dunyosi; quruqlik atigi 2 % ga yaqin, qolgan qismi suv, shuning uchun Okeaniya deb ataladi. Orollarning umumiy quruqlik maydoni taxminan 1,3 mln km², ularning 80 % dan ortig‘i ikkita orolda (Yangi Gvineya va Yangi Zelandiya orollari). Uchta qismga bo‘linadi: Melaneziya («qora orollar»: Yangi Gvineya, Fiji, Solomon, Yangi Kaledoniya), Mikroneziya («kichik orollar»: Mariana, Karolina, Marshall, Gilbert orollari) va Polineziya («ko‘p orollar»: Gavayi, Samoa, Taiti, Pasxa oroli). Kelib chiqishiga ko‘ra orollar: materik orollari (Yangi Gvineya, Yangi Zelandiya), vulqon orollari (Gavayi, Pasxa), geosinklinal orollar va biogen (marjon) orollari — atollar. Okeaniyaning eng baland nuqtasi — Yangi Gvineyadagi Jaya cho‘qqisi (taxminan 4 884 m). Gavayi vulqonlari (Mauna-Kea) asosidan (okean tubidan) hisoblaganda taxminan 10 200 m — dunyodagi eng baland tog‘. Foydali qazilmalar: Yangi Kaledoniyada nikel, Yangi Gvineyada oltin, neft va gaz; Nauruda fosforit (asosan tugagan). Okeaniya haqida yevropaliklar F. Magellan sayohatidan (1521) keyin bilib olgan; J. Kuk ko‘p orollarni xaritaga tushirgan; M. Mikluxo-Maklay Yangi Gvineyada 1871–1883-yillarda papuaslar orasida yashagan.
Tog‘dagi uzoq qishloqqa qishda faqat bitta yo‘l orqali mahsulot keltiriladi. Okeaniyadagi kichik orolda esa mahsulotni kema yoki kichik samolyot olib keladi. Ikkala holda ham aholi yetkazib berishni oldindan rejalaydi va zaxira saqlaydi.
Parom kapitani orollar o‘rtasida yuk tashiydi, ta’minot rejalashtiruvchisi mahsulot yetkazishni boshqaradi, orol maktabining o‘qituvchisi uzoq joyda ta’lim beradi.
Qog‘ozga xayoliy kichik orol chizing: port, maktab va do‘kon joylarini tanlang va ularni bog‘laydigan yo‘lni nima uchun shunday o‘tkazganingizni ayting.
| Qism | Ma’nosi | Misollar |
|---|---|---|
| Melaneziya | qora orollar | Yangi Gvineya, Fiji |
| Mikroneziya | mayda orollar | Mariana, Marshall |
| Polineziya | ko‘p orollar | Gavayi, Samoa |
«Okeaniya orollari»: xaritada uchta qismni uch rangda bo‘yab, har bir qism uchun 2 ta orol nomini yozing.