ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Kurs va geografik xaritalar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · A. Soatov, A. Abdulqosimov, M. Mirakmalov. Geografiya (Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi), 6-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
1

«Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi» kursida nimalar o‘rganiladi?

Darslik: 1- §, 5–6-betlar
MaqsadKursning maqsadini, materik va qit’a, okean va dengiz tushunchalarini farqlay olish.
Yangi so‘zlar
materik · continent (a huge landmass)qit’a · part of the world (historical-cultural unit)Dunyo okeani · the World Oceanqirg‘oq chizig‘i · coastline
Tushuntirish

Bu kursda sayyoramizning tabiati materiklar va okeanlar bo‘yicha o‘rganiladi. Materik — tektonik tuzilishi jihatidan yaxlit bo‘lgan yirik quruqlik; Yer yuzida oltita materik bor: Yevrosiyo, Afrika, Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Antarktida va Avstraliya. Qit’a esa insoniyat tarixida shakllangan tushuncha bo‘lib, oltita qit’a ajratiladi: Yevropa, Osiyo, Afrika, Amerika, Avstraliya (Okeaniya bilan) va Antarktida. Shuning uchun Yevrosiyo — bitta materik, lekin ikkita qit’a, Shimoliy va Janubiy Amerika esa ikkita materik, lekin bitta qit’a. Suvli qobiq yaxlit bo‘lgani uchun uni Dunyo okeani deyiladi; uning materiklar oralig‘idagi qismlari okeanlar: Tinch, Atlantika, Hind va Shimoliy Muz okeani (ba’zi olimlar beshinchi — Janubiy okeanni ham ajratadi). Okean yoki dengiz yuzasi quruqlik bilan tutashgan chegara qirg‘oq chizig‘i deyiladi. Darslik materiklarni Afrikadan boshlaydi, chunki bu materik tabiati takrorlanmas, so‘ng Avstraliya, Antarktida, Janubiy Amerika, Shimoliy Amerika va Yevrosiyo o‘rganiladi.

MaterikDunyo qismi
YevroosiyoYevropa va Osiyo
AfrikaAfrika
Shimoliy va Janubiy AmerikaAmerika
AvstraliyaAvstraliya va Okeaniya
AntarktidaAntarktida
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oila uzoq shahardagi qarindoshinikiga parvoz qilmoqchi. Bola globusda yo‘l bo‘ylab barmog‘ini yurgizib, yo‘lda qaysi materiklar va qaysi okean ustidan uchilishini ko‘radi. Nomlarni to‘g‘ri bilgani uchun yangiliklardagi joylarni ham xaritadan tez topadi.

Kim ishlatadi

Uchuvchi va kema kapitani yo‘lni xarita bo‘yicha rejalashtiradi, jurnalist voqea qayerda bo‘lganini aniq aytadi, sayyoh sayohatini tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugungi yangiliklardan bitta uzoq joyni tanlang, uni globus yoki telefon xaritasidan toping va u qaysi materikda, qaysi okean yoki dengizga yaqin ekanini ovoz chiqarib ayting.

Namunalar
050100150200180917614TinchAtlantikaHindShimoliy MuzMaydoni, mln km²
Okean maydonlari (darslik bo‘yicha, yaxlitlangan, dengizlari bilan): Tinch — 180, Atlantika — 91, Hind — 76, Shimoliy Muz — 14 mln km². Eng katta okean — Tinch okean.
Avstraliya — materik ham, qit’aning (Avstraliya va Okeaniya) asosiy qismi ham; Yevropa va Osiyo — bitta materikda joylashgan ikki qit’a.
Sinfda faoliyat

«Xaritada topamiz»: o‘quvchilar atlas yoki globusda ketma-ket materiklarni va okeanlarni topib, qirg‘oq chizig‘ini barmoq bilan yurgizib ko‘rsatadi; kim eng tez to‘g‘ri ko‘rsatsa, navbatdagisini aytadi.

Mashq
1
Yer yuzida nechta materik va nechta qit’a bor? Nomlarini ayting.
2
Darslikdagi to‘rtta okean maydonlarini qo‘shing: 180 + 91 + 76 + 14 (mln km²). Jami necha mln km²?
3
Nima uchun suvli muhitni «Dunyo okeani» deb, bitta nom bilan atashadi?
4
Nima uchun Yevrosiyo bitta materik, lekin ikkita qit’a hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →