Afrika materigining geografik o‘rni va o‘rganilish tarixi
Afrika — maydoni taxminan 30 mln km² bo‘lgan ikkinchi yirik materik. U ekvator deyarli o‘rtasidan va bosh meridian g‘arbidan o‘tadigan yagona materik, shuning uchun to‘rt yarimsharda joylashgan; shimoliy chekkasi (Ras-Ben-Sakka burni) taxminan 37° sh. k., janubiy chekkasi (Igna burni) taxminan 35° j. k. da. G‘arbdagi eng chekka nuqta — Almadi burni (taxminan 17,5° g‘. u.), sharqdagi — Ras-Xafun burni (taxminan 51,4° sh. u.). Materik shimoldan janubga torayadi: shimolda eni taxminan 7 500 km, janubda 3 000 km. Yevropadan Gibraltar bo‘g‘izi, Osiyodan Suvaysh kanali ajratib turadi; sohillarini Atlantika va Hind okeanlari yuvadi, qirg‘oqlari kam parchalangan (taxminan 30 500 km). Yirik orol — Madagaskar, yirik yarimorol — Somali, yirik qo‘ltiq — Gvineya. Afrikada eng qadimgi odamlar izlari topilgan va Nil vodiysida ilk sivilizatsiyalardan biri paydo bo‘lgan (taxminan 6 000 yil avval). Materikni o‘rganishda Ibn Battuta (XIV asr), B. Diash (1488-yilda Yaxshi Umid burnini aylanib o‘tgan), V. da Gama (1498-yilda Hindistonga dengiz yo‘lini ochgan), D. Livingston (Zambezi, Viktoriya sharsharasi, Kalaxari) va G. Stenli (Viktoriya ko‘li, Kongo) muhim o‘rin tutadi. N. Vavilov 1926–1927-yillarda madaniy o‘simliklar namunalarini to‘plagan; Efiopiya qattiq bug‘doy vatani deb aniqlangan.
Oila parvoz yo‘nalishi xaritasini ko‘radi: Afrikaga borish yo‘li dengizlar va cho‘llar ustidan o‘tadi. Materik qayerda joylashganini bilgan yo‘lovchi deraza tashqarisidagi manzarani xaritadagi bilan solishtira oladi.
Uchuvchi va navigator marshrutni qirg‘oqlar va dengizlarga qarab belgilaydi, savdogar mol yetkazish yo‘lini tanlaydi, tarixchi eski sayohatlarni xaritada kuzatadi.
Xaritada Toshkentdan Afrikadagi bitta shahargacha to‘g‘ri chiziq o‘tkazing va yo‘lda ustidan o‘tiladigan dengiz, cho‘l yoki tog‘larni yozib chiqing.
«Chekka nuqtalar»: xaritada Afrikaning to‘rt chekka nuqtasini topib, koordinatalarini daftarga yozing va qaysi okean qirg‘og‘ida ekanini ayting.