Afrika: geografik o‘rni, tuzilishi va relyefi

Afrika — maydoni taxminan 30 mln km² bo‘lgan ikkinchi yirik materik. U ekvator deyarli o‘rtasidan va bosh meridian g‘arbidan o‘tadigan yagona materik, shuning uchun to‘rt yarimsharda joylashgan; shimoliy chekkasi (Ras-Ben-Sakka burni) taxminan 37° sh. k., janubiy chekkasi (Igna burni) taxminan 35° j. k. da. G‘arbdagi eng chekka nuqta — Almadi burni (taxminan 17,5° g‘. u.), sharqdagi — Ras-Xafun burni (taxminan 51,4° sh. u.). Materik shimoldan janubga torayadi: shimolda eni taxminan 7 500 km, janubda 3 000 km. Yevropadan Gibraltar bo‘g‘izi, Osiyodan Suvaysh kanali ajratib turadi; sohillarini Atlantika va Hind okeanlari yuvadi, qirg‘oqlari kam parchalangan (taxminan 30 500 km). Yirik orol — Madagaskar, yirik yarimorol — Somali, yirik qo‘ltiq — Gvineya. Afrikada eng qadimgi odamlar izlari topilgan va Nil vodiysida ilk sivilizatsiyalardan biri paydo bo‘lgan (taxminan 6 000 yil avval). Materikni o‘rganishda Ibn Battuta (XIV asr), B. Diash (1488-yilda Yaxshi Umid burnini aylanib o‘tgan), V. da Gama (1498-yilda Hindistonga dengiz yo‘lini ochgan), D. Livingston (Zambezi, Viktoriya sharsharasi, Kalaxari) va G. Stenli (Viktoriya ko‘li, Kongo) muhim o‘rin tutadi. N. Vavilov 1926–1927-yillarda madaniy o‘simliklar namunalarini to‘plagan; Efiopiya qattiq bug‘doy vatani deb aniqlangan.