Tinch okean
Tinch okean — okeanlar ichida eng katta, eng chuqur va eng qadimiy; Dunyo okeani maydonining taxminan yarmini va Yer yuzining taxminan uchdan bir qismini egallaydi (darslikda 180 mln km², zamonaviy hisoblarda taxminan 165–169 mln km²). Uni beshta materik o‘rab turadi; shimoldan janubga taxminan 15 000 km, g‘arbdan sharqqa taxminan 19 000 km dan ortiq cho‘zilgan. 1513-yilda V. Balboa Panama bo‘ynidan uni ko‘rib «Janubiy dengiz» deb atagan, F. Magellan 1520–1521-yillarda «Tinch» deb nom bergan; keyin J. Kuk, V. Bering va A. Chirikov (1741), Kruzenshtern va boshqalar o‘rganishgan. Tinch okean tubi mustaqil litosfera plitasi bo‘lib, juda harakatchan (yiliga taxminan 7–10 sm); atrofida «olovli halqa» — kuchli zilzilalar va harakatdagi vulqonlar zonasi joylashgan. Eng chuqur cho‘kmalar shu yerda: Mariana (taxminan 10 935 m), Tonga (taxminan 10 882 m), Kermadek. Suv harorati ekvatorda 28–29 °C, shimol va janubga kamayadi; tropiklarda eng sho‘r (taxminan 36 ‰). G‘arbiy tropik qismida tayfunlar bo‘ladi. Okean organizmlarga eng boy, dunyodagi baliq ovining yarmidan ko‘pi shu okeanga to‘g‘ri keladi; lososlar, krevetka, krill ovlanadi. Sohillarida dunyo aholisining katta qismi yashaydi.
«Olovli halqa»: bo‘sh xaritada Tinch okean atrofidagi vulqonlar va cho‘kmalarni (Kamchatka, Yaponiya, Filippin, And tog‘lari, Kaskad tog‘lari, Mariana) qizil nuqtalar bilan belgilang.