Litosfera va Yer relyefi
Litosfera Yer po‘sti va yuqori mantiyaning ustki qismidan iborat. Po‘st bilan mantiya orasidagi chegarani xorvat seysmologi A. Mohorovichich 1909-yilda aniqlagan (darslikda 1914 deb yozilgan). Po‘stning ikki turi bor: kontinental (materik) po‘st tekisliklarda 35–40 km, yosh baland tog‘larda 55–70 km (Himolayda 70–80 km gacha) qalin, okean po‘sti esa 5–10 km, unda granit qatlami yo‘q. Po‘stning mustahkam qismlari — platformalar (tekisliklarga to‘g‘ri keladi, zilzila va vulqon kam), o‘ta harakatchan joylari — geosinklinal mintaqalar (Tinch okean «olovli halqasi», Himolay, O‘rta dengiz). Litosfera plitalarga bo‘lingan; odatda yettita yirik plita ajratiladi: Tinch okean, Shimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Yevrosiyo, Afrika, Antarktida va Hind-Avstraliya plitasi. Plitalar chegaralarida tog‘lar, vulqonlar va zilzilalar paydo bo‘ladi. Quruqlikning asosiy relyef shakllari — tog‘lar va tekisliklar; eng baland nuqta Jomolungma (Everest) — 8 849 m (2020-yilda 8 848,86 m deb aniqlangan), quruqlikning eng past nuqtalaridan biri — O‘lik dengiz sohili (taxminan –430 m, sathi yildan-yilga pasaymoqda). Okean tubi: shelf (200 m gacha), materik yonbag‘ri (batial, 3 000 m gacha), abissal (6 000 m gacha) va chuqur botiqlar (6 000 m dan chuqur); eng chuqur joyi — Mariana botig‘i (taxminan 10 935 m).
«Yer kesimi»: guruhlar rangli plastilin yoki qog‘ozdan Yer po‘sti, mantiya va yadroning kesimini yasab, materik va okean po‘stining qalinligini sm bilan nisbatda ko‘rsatadi.