Dunyo okeani va uning qismlari
Yer sharining uzluksiz suvli qobig‘i Dunyo okeani deyiladi; bu atamani rus olimi Y. Shokalskiy 1917-yilda fanga kiritgan. U 361 mln km² maydonni egallaydi: Shimoliy yarimsharda suv yuzaning 61 % ini, Janubiy yarimsharda 81 % ini qoplaydi. Okeanni o‘rganish Buyuk geografik kashfiyotlar davrida (XV asr oxiri — XVII asr boshi) jadallashdi: X. Kolumb (1492), V. da Gama (1498), F. Magellan (1519–1522 yillarda dunyo bo‘ylab birinchi sayohat), F. Dreyk, A. Tasman va boshqalar suzdi. Keyin J. Kuk, Kruzenshtern, Bellinsgauzen va Lazarev, «Chellenjer» ekspeditsiyasi (okeanografiyaga asos soldi) tadqiqot olib bordi. 1960-yilda shveytsariyalik Jak Pikar va amerikalik Don Uolsh batiskaf bilan Mariana botig‘i tubiga tushgan (darslikda J. Pikar nomi keltirilgan). Okeanning qismlari: dengiz — okeanning quruqlik yoki orollar bilan ajralgan qismi; qo‘ltiq — quruqlikka kirib turgan qismi; bo‘g‘iz — ikki suv havzasini bog‘laydigan tor suv (Dreyk, Mozambik, Gibraltar, La-Mansh). Dunyo okeani dastlab B. Varenius (1650) tomonidan beshta, keyinchalik to‘rtta okeanga bo‘lingan; Janubiy okean 2000-yilda Xalqaro gidrografiya tashkiloti tomonidan ajratilgan va 2021-yilda National Geographic uni beshinchi okean sifatida rasman tan olgan.
«Kapitan Magellan»: xaritada Magellanning yo‘lini barmoq bilan kuzatib, o‘tgan okean va bo‘g‘izlarni nomlang; kim ko‘proq to‘g‘ri nomlasa, g‘olib.