☰ Mundarija · Geografiya

Shimoliy Amerika aholisi. Shimoliy Muz okeani

Darslar 45–46 · 2 ta dars · A. Soatov, A. Abdulqosimov, M. Mirakmalov. Geografiya (Materiklar va okeanlar tabiiy geografiyasi), 6-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
45

Shimoliy Amerika aholisi

Darslik: 47- §, 108-bet
MaqsadShimoliy Amerika aholisi, joylashishi va tabiatni muhofaza qilishni tushuntirish.
Yangi so‘zlar
eskimoslar · Inuit (Eskimos)indeyeslar · Indians (Native Americans)milliy bog‘ · national parkYelloustoun · Yellowstone
Tushuntirish

Shimoliy Amerikada Markaziy Amerika va Karib havzasi bilan birga hozir taxminan 600 mln kishi yashaydi (darslikda 2016-yildagi 578 mln berilgan). Tubjoy aholisi — indeyeslar, eskimoslar (inuitlar) va aleutlar; ularning ajdodlari ming yillar ilgari Yevrosiyodan Bering bo‘g‘izi orqali kelgan. Hozir ular ozchilikni tashkil etadi. Yevropaliklar Kolumbdan so‘ng ommaviy ko‘chib kelgan, aholining asosiy qismi shularning avlodlari: AQSH va Kanadada ingliz tilida, Kvebekda fransuz tilida so‘zlashiladi. Meksika va Markaziy Amerikada metislar va mulatlar ko‘pchilik. Aholi notekis joylashgan: sharqiy qismda va janubiy yarmida zich, eng yirik shaharlar ham shu yerda; shimoldagi tundra va tayga, quruq va tog‘li hududlarda esa siyrak. Inson xo‘jaligi tabiatni o‘zgartirib, antropogen landshaftlarni yaratdi, shuning uchun qonunlar qabul qilinib, milliy bog‘lar va qo‘riqxonalar tashkil etildi. Materikda ham, dunyoda ham birinchi milliy bog‘ 1872-yilda AQShda ochilgan Yelloustoun. Yirik bog‘lar: Vud-Baffalo, Grand-Kanyon, Sekvoyya, Yosemit, Jasper, Ajal vodiysi.

Namunalar
Yelloustoun 1872-yilda ochilgan: 2026-yilgacha 154 yil o‘tgan.
Kanadada ikki rasmiy til bor: ingliz va fransuz; Kvebekda fransuz tili keng tarqalgan.
Sinfda faoliyat

«Odam va tabiat»: Shimoliy Amerikaning aholi zichligi xaritasida zich va siyrak yashaydigan uchta joyni ko‘rsating va sababini tushuntiring.

Mashq
1
Shimoliy Amerikaning tubjoy aholisi kimlar?
2
Birinchi milliy bog‘ 1872-yilda ochilgan. 2026-yilgacha necha yil o‘tdi?
3
Materikda birinchi milliy bog‘ qaysi va qayerda?
4
Nima uchun shimoliy tundra va tayga hududlarida aholi siyrak?