Avstraliya aholisi va uning tabiatga ta’siri
Avstraliyaning tubjoy aholisi — aborigenlar (hozir Aborigen va Torres bo‘g‘izi orollari xalqlari deb ham ataladi); ular o‘nlab ming yillar oldin kelgan, ov va termachilik bilan yashagan, dehqonchilik va chorvachilik qilmagan. 1788-yilda Sidneyga birinchi ingliz ko‘chmanchilari kelgach, ularning ko‘pi qurg‘oqchil, noqulay yerlarga siqib chiqarilgan. Hozirgi aholining asosiy qismi yevropaliklar avlodlari, ingliz tilida so‘zlashadi; ko‘plab muhojirlar Osiyodan ham kelgan. Aholi soni taxminan 27 mln, zichligi juda past (1 km² ga taxminan 3–4 kishi), chunki materikning katta qismi cho‘l. Aholi sharqiy, janubi-sharqiy va janubi-g‘arbiy sohillarda, ayniqsa Sidney va Melburn kabi yirik shaharlarda to‘plangan (bu ikki shaharda aholining taxminan 40 % i yashaydi). Evropaliklar kelgach Avstraliya tabiati tez o‘zgardi: yo‘llar, dalalar, bug‘doyzor, uzumzor va zaytunzorlar paydo bo‘ldi; quyon (1859), tulki, qamish qurbaqasi kabi kiritilgan turlar mahalliy tabiatga katta zarar yetkazdi; xaltali bo‘ri (tilasin) 1936-yilda butunlay yo‘qolib ketdi. Kamyob turlarni asrash uchun milliy bog‘lar va qo‘riqxonalar tashkil etilgan (jumladan, Katta To‘siq rifi dengiz bog‘i).
Aeroportda safardan qaytgan yo‘lovchilardan ko‘pincha mevalar, urug‘lar yoki o‘simliklar bor-yo‘qligini so‘rashadi. Chet eldan kelgan zararkunanda yoki o‘simlik yangi joyda tez ko‘payib, mahalliy tabiatga zarar berishi mumkin, shuning uchun karantin xodimlari tekshiradi.
Karantin inspektori o‘simlik va hayvon kirishini tekshiradi, ekolog yangi turlar ta’sirini kuzatadi, biolog mahalliy turlarni asraydi.
Siz biladigan bitta o‘simlik, meva yoki uy hayvonini tanlang, uning asl vatani qayerligini (oiladan so‘rab yoki ma’lumotnomadan) bilib oling, xaritada o‘sha joyni toping va iqlimi bizdagidan qanday farq qilishini ayting.
«Nima uchun sohilda?»: guruhlar Avstraliya xaritasida aholi zich joylarni va cho‘l hududlarini belgilab, sabablarini (iqlim, suv, port) yozadi.