Balandlik mintaqalari
Yevrosiyo hududining deyarli yarmi tog‘lardan iborat. Tog‘da balandlik mintaqalari harorat va namlik balandlik bilan o‘zgarishi tufayli paydo bo‘ladi: har 1 000 m ko‘tarilganda harorat taxminan 6 °C pasayadi. Mintaqalar soni tog‘ning geografik o‘rniga, balandligiga, yo‘nalishiga va nam shamollarga qaratilganligiga bog‘liq. Eng quyi mintaqa har doim tog‘ joylashgan tabiat zonasiga mos keladi. Himolayning janubiy yonbag‘rida (taxminan 28° sh. k., 85° sh. u.) mintaqalar eng ko‘p: etagida botqoqli changalzor — teraya (bambuk, palma), undan yuqorida tropik nam o‘rmonlar, doimiy yashil o‘rmonlar, keng bargli o‘rmonlar, igna bargli o‘rmonlar, subalp va alp o‘tloqlari, eng tepada qor va muzliklar. Alp tog‘larida (taxminan 46° sh. k., 10° sh. u.) mintaqalar kamroq: keng bargli va igna bargli o‘rmonlar, subalp va alp o‘tloqlari, qor. Kavkazning shimoliy yonbag‘rida dasht, o‘rmon-dasht, aralash va igna bargli o‘rmonlar, o‘tloqlar va muzliklar bor. Umuman, mintaqalar soni qutbdan ekvator tomon ortadi: qutbda tog‘da bitta, taygada uchta, dashtda yettitagacha mintaqa bo‘lishi mumkin. Terayada iqlim yiliga ikki marta hosil olishga imkon beradi: yozda sholi va jut, qishda bug‘doy va arpa. Ural tog‘larida esa ham kenglik zonalligi, ham balandlik mintaqalari ko‘rinadi, chunki ular shimoldan janubga uzoq cho‘zilgan.
Tog‘ kurortida pastda daraxtlar yashil bo‘lsa-da, tepada qor yotadi, shuning uchun chang‘i yo‘llari baland joyga quriladi. Bahorda tog‘ning etagi yashil, cho‘qqisi oq bo‘lib qoladi. Balandlikka qarab tabiat qatlamlari shunday o‘zgaradi.
Chang‘i yo‘llari xodimi qor holatini kuzatadi, tog‘ sinoptigi ob-havoni bashorat qiladi, bog‘bon pastroq joyda daraxt parvarishlaydi.
Tog‘ rasmiga (kitobdagi yoki telefondagi) qarang va bog‘, yaylov va chang‘i yo‘lini qaysi balandlikka qo‘yishingizni belgilab, sababini yozing.
«Tog‘ kesimi»: Himolay janubiy yonbag‘rini chizing, pastdan yuqoriga kamida beshta mintaqani yozing va har biriga bitta o‘simlik nomini qo‘ying.