Geografik qobiqning chegaralari, xususiyatlari
Geografik qobiq — o‘zaro ta’sirda bo‘lgan to‘rtta qismning yaxlit birligi: atmosferaning quyi qatlami (troposfera), litosferaning ustki g‘ovak qatlami, butun gidrosfera va biosfera. Olimlar uning qalinligini ko‘pincha 30–35 km deb hisoblaydi; darslikka ko‘ra yuqori chegarasi ozon pardasi yaqinidan, pastki chegarasi g‘ovak jinslar tagidan o‘tadi (chegarani turli olimlar turlicha belgilaydi). Ozon pardasi Yerdagi tirik organizmlarni Quyoshning ultrabinafsha nurlaridan saqlaydi. Qobiqning uchta asosiy xususiyati bor: qismlari doimo bir-biriga ta’sir qiladi; modda va energiya almashinib turadi; unda hayot, jumladan inson jamiyati mavjud. Jarayonlarning asosiy qismi Quyosh energiyasi, kamroq qismi Yerning ichki energiyasi hisobiga ro‘y beradi. Modda almashinuvi tezligi turlicha: okean suvi taxminan 3 000 yilda bir marta yangilansa, atmosferadagi nam atigi 10 kunda yangilanadi. Qobiqning vertikal tuzilishi qismlarning balandlik bo‘ylab joylashuvi, gorizontal tuzilishi esa iqlim mintaqalari va tabiat zonalarining kenglik bo‘ylab almashinishida ko‘rinadi.
«To‘rt qism zanjiri»: to‘rt guruh atmosfera, litosfera, gidrosfera, biosferani ifodalaydi. Ular suv tomchisi yo‘lini navbat bilan aytib, har bir qismdan o‘tishini ko‘rsatadi.