Dunyo okeanining atmosfera va quruqlikka ta’siri
Dunyo okeani atmosfera va quruqlik bilan doimiy ta’sirda bo‘lib, ular birgalikda «okean — atmosfera — quruqlik» tizimini hosil qiladi; unda modda va energiya almashinadi, asosiy kuch esa Quyosh energiyasi. Okean Yer yuzasiga tushadigan Quyosh issiqligining katta qismini (darslikka ko‘ra 70 %) yutadi va issiqlik «akkumulyatori» vazifasini o‘taydi: atmosferani isitadi, unga bug‘ holatida nam beradi, quruqlikka yog‘in keltiradi. Okean ustida hosil bo‘lgan havo massalari dengiz, quruqlik ustidagilari kontinental deyiladi; dengiz massalari nam, kontinentallari quruq bo‘ladi. Suv aylanishi — bug‘lanish, bulut, yog‘in, daryolar orqali okeanga qaytish — shu tizimda amalga oshadi. Iliq va sovuq oqimlar issiqlik va sovuqni uzoqqa tashiydi. Tayfun va bo‘ronlar ikkala yarimsharda taxminan 5–20° kengliklar orasida, isigan okean ustida paydo bo‘ladi. Odamlar qadimdan qulay sohillarda yashagan: darslikka ko‘ra aholining 27 % i qirg‘oqdan 50 km gacha masofada yashaydi; BMT ma’lumotlariga ko‘ra, taxminan 40 % aholi qirg‘oqdan 100 km ichida yashaydi.
Ob-havo xabarida «namligi yuqori, ertaga yomg‘ir» deyiladi. Dengizdan uzoqda joylashgan hududlarda namlik dengiz bo‘yidagidan ancha kam bo‘lishi mumkin, shuning uchun fermer dalani qachon sug‘orishni namlik va yog‘in prognoziga qarab rejalashtiradi.
Sinoptik havo massalarining yo‘nalishini kuzatadi, fermer sug‘orish vaqtini tanlaydi, aviadispetcher parvoz yo‘lini ob-havoga moslaydi.
Ob-havo ilovasida bugungi «namlik» ko‘rsatkichini toping va yog‘ingarchilik kuni bilan quruq kunda u qanday farq qilishini ikki kun davomida yozib boring.
«Suv aylanishi o‘yini»: o‘quvchilar suv tomchisi rolida «okean», «bulut», «tog‘», «daryo» stansiyalaridan o‘tib, har birida nima bo‘lishini aytadi.