Atlantika okeani
Atlantika okeani barcha yarimsharlarda joylashgan, beshta materik orasida shimoldan janubga uzoq cho‘zilgan. Darslikda uning maydoni 91 mln km² deb berilgan (dengizlari bilan hisoblaganda taxminan 106 mln km² deb ham keltiriladi). Nomi yunon afsonasidagi Atlant (osmonni yelkasida ushlab turuvchi pahlavon) bilan bog‘liq. Buyuk geografik kashfiyotlar shu okeandan boshlangan: Kolumb, Diash, Kabot, da Gama, Magellan va boshqalar. Okean Gondvana va Lavraziyaning ajralishi natijasida paydo bo‘lgan, shuning uchun Janubiy Amerika va Afrika qirg‘oqlari bir-biriga mos. Tubida O‘rta Atlantika tizmasi taxminan 15 000–16 000 km ga cho‘zilgan, uning o‘rtasida riftlar bor; eng chuqur joyi — Puerto-Riko botig‘i (taxminan 8 376 m; darslikda 8 742 m). Yuza suv harorati ekvatorda +27–28 °C, qutblarga yaqin 0…–1 °C. Okean ayniqsa tropik-subtropiklarda sho‘rligi baland (subtropiklarda 37 ‰ gacha; O‘rta dengiz 37–39 ‰). Oqimlar halqa hosil qiladi; Golfstrim iliq oqimi Yevropa iqlimini yumshatadi. Shimoliy subtropikda Sargasso dengizi joylashgan — qirg‘og‘i yo‘q, suvo‘ti sargassumlar bilan mashhur. Okean dengiz transportida dunyoda birinchi o‘rinda; Suvaysh (1869) va Panama (1914) kanallari uning ahamiyatini oshirgan; baliq ovlash asosan shimolda.
Yangiliklar ko‘rsatuvida katta konteyner kemasi okeanni bir qirg‘oqdan ikkinchisiga kesib o‘tayotgani xaritada ko‘rsatiladi. Sayohat ko‘p kun davom etgani uchun portlar yuk qachon kelishini oldindan rejalashtiradi. Bola okeanning qirg‘oqlar orasida joylashuvi savdo uchun nega muhimligini tushunadi.
Yuk dispetcheri kemalar yo‘lini boshqaradi, sinoptik dengizdagi bo‘ron haqida ogohlantiradi, baliqchi baliq ko‘p joyga boradi.
Xaritada okeanning ikki tomonidagi bittadan port shaharni tanlang, ular orasidagi dengiz yo‘lini barmoq bilan yurgizib ko‘ring va yo‘lda qaysi suv yo‘llari bo‘lishi mumkinligini ayting.
«Atlantika xaritada»: bo‘sh xaritada Golfstrim, O‘rta Atlantika tizmasi, Sargasso dengizi, Suvaysh va Panama kanallarini rangli belgilar bilan tushiring.