Atlantika okeani
Atlantika okeani barcha yarimsharlarda joylashgan, beshta materik orasida shimoldan janubga uzoq cho‘zilgan. Darslikda uning maydoni 91 mln km² deb berilgan (dengizlari bilan hisoblaganda taxminan 106 mln km² deb ham keltiriladi). Nomi yunon afsonasidagi Atlant (osmonni yelkasida ushlab turuvchi pahlavon) bilan bog‘liq. Buyuk geografik kashfiyotlar shu okeandan boshlangan: Kolumb, Diash, Kabot, da Gama, Magellan va boshqalar. Okean Gondvana va Lavraziyaning ajralishi natijasida paydo bo‘lgan, shuning uchun Janubiy Amerika va Afrika qirg‘oqlari bir-biriga mos. Tubida O‘rta Atlantika tizmasi taxminan 15 000–16 000 km ga cho‘zilgan, uning o‘rtasida riftlar bor; eng chuqur joyi — Puerto-Riko botig‘i (taxminan 8 376 m; darslikda 8 742 m). Yuza suv harorati ekvatorda +27–28 °C, qutblarga yaqin 0…–1 °C. Okean ayniqsa tropik-subtropiklarda sho‘rligi baland (subtropiklarda 37 ‰ gacha; O‘rta dengiz 37–39 ‰). Oqimlar halqa hosil qiladi; Golfstrim iliq oqimi Yevropa iqlimini yumshatadi. Shimoliy subtropikda Sargasso dengizi joylashgan — qirg‘og‘i yo‘q, suvo‘ti sargassumlar bilan mashhur. Okean dengiz transportida dunyoda birinchi o‘rinda; Suvaysh (1869) va Panama (1914) kanallari uning ahamiyatini oshirgan; baliq ovlash asosan shimolda.
«Atlantika xaritada»: bo‘sh xaritada Golfstrim, O‘rta Atlantika tizmasi, Sargasso dengizi, Suvaysh va Panama kanallarini rangli belgilar bilan tushiring.