Shimoliy Amerikaning geografik o‘rni, o‘rganilish tarixi, geologik tuzilishi, foydali qazilmalari. Relyefi
Shimoliy Amerika Shimoliy va G‘arbiy yarimsharlarda joylashgan, maydoni bo‘yicha Yevrosiyo va Afrikadan keyin uchinchi o‘rinda turadi. Uni uchta okean yuvadi; Panama bo‘yni (eng tor joyi taxminan 50 km) orqali Janubiy Amerika bilan, Bering bo‘g‘izi (taxminan 85 km) orqali Yevrosiyo bilan tutashadi yoki ajraladi. Materikda dunyodagi eng katta orol (Grenlandiya, 2,1 mln km² dan ortiq) va eng katta arxipelag (Kanada Arktika arxipelagi) bor. X asr oxirida normanlar Erik Rauda Grenlandiyani o‘rgangan, 1497-yilda Jon Kabot Nyufaundlendga yetgan; XVIII asrda ruslar Alyaskani o‘rgandi, 1867-yilda u AQShga sotildi. Shimoliy Amerika qadimda Yevrosiyo bilan birga Lavraziyaning bir qismi bo‘lgan, keyin ajralgan. Sharqiy qismi qadimgi platformaga mos keladi: tekisliklar cho‘kindi jinslardan, qalqonlar esa qattiq magmatik jinslardan iborat. G‘arbda yosh Kordilyera ko‘tarilgan; u Tinch okean «olovli halqasi»ga kiradi: zilzilalar va vulqonlar tez-tez bo‘ladi. Sharqda juda qadimgi, yemirilgan past Appalachi tog‘lari (Mitchell tog‘i, 2 037 m) joylashgan. Materikning eng baland nuqtasi Alyaskadagi Denali — 6 190 m (2015-yilgacha Mak-Kinli deb atalgan, darslikda 6 194 m; yangi o‘lchovlar 6 190 m ni berdi); eng past nuqtasi Ajal vodiysi (–86 m). Kolorado daryosi Katta Kanyonni (uzunligi 446 km, chuqurligi 1,8 km gacha) kesgan. Temir, mis, nikel, uran, oltin tog‘ va qalqonlarda; neft, gaz, ko‘mir va tuz cho‘kindi qatlamlarda uchraydi.
«40° bo‘ylab sayohat»: xaritada 40° sh. k. bo‘ylab Atlantikadan Tinch okeanga yo‘l olib, Appalachi, Buyuk tekisliklar, Qoyali tog‘lar va Katta Havzadan o‘ting; har bir joyning relyefini bir so‘zda ayting.