Gidrosfera, uning tarkibiy qismlari
Gidrosfera — Yerning suv qobig‘i: okean va dengizlar, daryolar, ko‘llar, botqoqlar, muzliklar, yerosti suvlari va atmosferadagi suv bug‘lari. Okean Yer yuzasining deyarli 71 % ini egallaydi va dunyo suv zaxirasining 96,5 % ini tashkil qiladi; uning o‘rtacha sho‘rligi 35 ‰ (1 kg suvda 35 g tuz), o‘rtacha harorati taxminan +17,5 °C, suvi esa –2 °C da muzlaydi. Quruqlik suvlari butun gidrosferaning faqat bir necha foizini beradi va ularning ko‘p qismi muzliklarda saqlanadi. Daryolarning sersuvligi iqlim va relyefga bog‘liq: yog‘in ko‘p joylarda Amazonka va Kongo kabi daryolar, cho‘llarda esa faqat Amudaryo, Sirdaryo, Nil kabi tranzit daryolar bor. Ko‘llar: eng kattasi Kaspiy (taxminan 371–376 ming km²), eng chuquri Baykal (taxminan 1 642 m), undan keyin Tanganika (1 470 m); Orol dengizi esa so‘nggi yillarda keskin qurib, kichrayib ketdi. Muzliklarning taxminan 99 % i qutbiy o‘lkalarda (Antarktida, Grenlandiya, Arktika); tog‘ muzliklari qor chizig‘idan yuqorida hosil bo‘ladi, ekvatorda u 4,5–5 km balandlikdan o‘tadi. Yerosti suvlari yog‘inning yer po‘stiga singishidan hosil bo‘ladi; suv o‘tkazmaydigan qatlamlar orasidagi qatlamlar artezian havzalarini hosil qiladi.
Yozda mahalladagi ariqqa tog‘dan kelgan suv oqib keladi, qishda esa qor va muzliklarda to‘planadi. Chuchuk suv dunyoda kam bo‘lgani uchun uni bekorga oqizmaslik muhim. Bola jo‘mrakni yopib qo‘yganda ham suv tejalishini tushunadi.
Suv xo‘jaligi xodimi va sug‘orishni boshqaruvchi suvni dalalarga bo‘lib beradi, gidrolog daryolarni kuzatadi, muhandis suv quvurlarini loyihalaydi.
Bir kun davomida uyda suvdan har foydalanganingizni qog‘ozga belgilab boring va shulardan birini tanlab, uni qanday tejash mumkinligini oila bilan gaplashing.
«Suv qanday kezadi?»: sinf guruhlarga bo‘linib, gidrosferaning bir qismi (okean, daryo, muzlik, yerosti suvi) bo‘yicha 3 ta faktni chizma bilan taqdim etadi.