Yevrosiyoning geografik o‘rni, o‘rganilish tarixi
Yevrosiyo — Yerdagi eng katta materik: maydoni taxminan 54 mln km², bu quruqlikning deyarli uchdan bir qismidan ko‘prog‘i (taxminan 36 %). U Yevropa (taxminan 10 mln km²) va Osiyo (taxminan 44 mln km²) qit’alaridan iborat, chegarasi Ural tog‘lari, Ural daryosi, Kaspiy, Qora dengiz va bo‘g‘izlar bo‘ylab o‘tkaziladi. Materik deyarli butunlay Shimoliy yarimsharda joylashgan, g‘arbda Gibraltar bo‘g‘izi uni Afrikadan, sharqda Bering bo‘g‘izi Shimoliy Amerikadan ajratadi. Eng chekka nuqtalari: shimolda Chelyuskin burni (taxminan 78° sh. k.), janubda Piay burni (taxminan 1° sh. k.), g‘arbda Roka burni (taxminan 9° g‘. u.), sharqda Dejnev burni (taxminan 170° g‘. u.). Materikda eng baland cho‘qqi Jomolungma (8 848 m; 2020-yilda rasman 8 848,86 m deb aniqlangan), eng katta ko‘l Kaspiy, eng chuqur ko‘l Baykal, 14 ta «sakkiz minglik» cho‘qqining hammasi bor. Qirg‘oqlar parchalangan, ko‘p yarimorol va orol bor. Yevrosiyo eng qadimgi sivilizatsiyalar beshigi: Eratosfen va Ptolemey xaritalarida u aks etgan. Muhammad al-Xorazmiy (IX asr) olimlar bilan «Jahon xaritasi»ni tuzib, «Kitob surat al-arz» asarini yozgan. Abu Rayhon Beruniy (973–1048) «Hindiston» asarini yaratgan, daryolar va tog‘ jinslari haqida qonuniyatlar aytgan. Zahiriddin Bobur «Boburnoma»da Markaziy Osiyo va Hindiston tabiati va aholisini tasvirlagan.
Poyezd yoki yuk mashinalari Osiyoning sharqidan Yevropaga mol olib ketar ekan, qit’aning o‘rtasidagi yo‘llar orqali o‘tadi. Yevrosiyo bitta katta quruqlik bo‘lgani uchun xalqlar ming yillar davomida mol, g‘oya va bilimlarni shu yo‘llar orqali almashgan. Bozordagi mahsulotlar ham uzoqdan keladi.
Logist yuk yo‘lini rejalashtiradi, savdogar mol yetkazadi, geograf yo‘llarni xaritaga tushiradi.
Xaritada Toshkentdan g‘arbga va sharqqa uzoq shaharga qaratib ikkita yo‘lni barmoq bilan yurgizing va yo‘lda uchraydigan yirik shaharlarning nomlarini yozing.
«Chekka nuqtalar»: yozuvsiz xaritada Yevrosiyoning to‘rtta chekka burnini toping va nomini yozing; keyin qo‘shni materiklar bilan chegara bo‘g‘izlarini belgilang.