Turli muhitlarda diffuziya hodisasi
Diffuziya — o‘zaro tutashgan bir modda molekulalarining ikkinchi moddaga, ikkinchisinikining birinchisiga o‘z-o‘zidan o‘tishidir. Xonada ochilgan atir hidining tarqalishi, choyga solingan shakarning erishi diffuziyaga misol. Atir bug‘ining molekulalari sekundiga bir necha yuz metr tezlik bilan harakatlansa-da, havo molekulalari bilan juda ko‘p marta to‘qnashib yo‘nalishini o‘zgartiradi, shuning uchun hid xonaning narigi chetiga darhol emas, biroz vaqtdan keyin yetib boradi. Suyuqliklarda diffuziya sekinroq: suvga tushgan rangli bo‘yoq asta-sekin butun suvga tarqaladi. Qattiq jismlarda diffuziya juda sekin: yaxshi silliqlangan qo‘rg‘oshin va oltin plastinkalar bir-biriga bostirib, xona temperaturasida bir necha yil saqlanganda, ular bir-biriga taxminan 1 mm kirishib ketgan. Temperatura ortsa, molekulalar tezroq harakatlanadi va diffuziya tezlashadi: shakar issiq choyda sovuqqa qaraganda tez eriydi. Diffuziya tabiatda muhim: kislorod o‘pkada diffuziya orqali qonga o‘tadi, zaharli gazlar havoda tarqaladi.
«Diffuziya kuzatuvi» (kattalar nazoratida): ikkita shaffof stakanga sovuq va iliq (qaynoq emas, 40–50 °C) suv quying; har biriga aralashtirmay bir tomchi oziq-ovqat bo‘yog‘i tomizing va har 2 daqiqada rang qanchalik tarqalganini chizing. Xavfsizlik: qaynoq suv ishlatmang; margansovkaning (kaliy permanganat) kristallarini bolalarga bermang — uning o‘rniga oziq-ovqat bo‘yog‘ini ishlating; ta’m ko‘rish mumkin emas.