Ish va energiya haqida tushuncha
Fizikada mexanik ish bajariladi, agar jismga kuch ta’sir qilsa va jism shu kuch yo‘nalishida ko‘chsa. Ish kuch bilan kuch yo‘nalishidagi yo‘lning ko‘paytmasiga teng: A = F · s. Ish birligi — joul (J), 1 J = 1 N · 1 m = 1 N·m; ya’ni 1 N kuch ta’sirida jism kuch yo‘nalishida 1 m yurganda 1 J ish bajariladi. Joul nomi ingliz fizigi Jeyms Joul (1818–1889) sharafiga qo‘yilgan; 1 kJ = 1000 J. Agar kuch ta’sir qilsa-yu, jism qimirlamasa (devorni itarish) yoki jism kuchga perpendikulyar yo‘nalishda yursa, mexanik ish nolga teng. Jism ish bajara olish qobiliyatiga ega bo‘lsa, uning energiyasi bor deyiladi. Energiya ham joul bilan o‘lchanadi: jism qancha ish bajara olsa, uning energiyasi shuncha. Ish bajarilganda bir jism energiyasi kamayib, boshqasiniki ortadi — energiya o‘tadi yoki shaklini o‘zgartiradi.
«Ish bormi?»: o‘quvchilar vaziyatlarga (kitobni ko‘tarish, devorni itarish, ko‘chada sumka ko‘tarib borish, to‘pni dumalatish) «ish bajarilyaptimi» deb javob beradi va sababini aytadi. Xavfsizlik: og‘ir narsa ko‘tarmang, faqat yengil kitoblardan foydalaning.