Quyosh va Oy tutilishi
Quyosh nuri Yer va Oyning soyasini hosil qiladi. Quyosh tutilishi — Oy Quyosh bilan Yer orasidan o‘tib, Quyosh nurini to‘sganda sodir bo‘ladi; bu faqat yangi oyda bo‘ladi va Oyning soyasi tushgan tor hududdagi kuzatuvchilarga ko‘rinadi: soya markazida to‘liq tutilish, yarim soyada qisman tutilish. Oy Yerdan uzoqroq bo‘lsa, uning diski Quyoshni to‘liq yopa olmay, «olovli halqa» — halqasimon tutilish bo‘ladi. Oy tutilishi — Yer Quyosh bilan Oy orasidan o‘tib, Oy Yer soyasiga tushganda bo‘ladi; bu faqat to‘lin oyda bo‘ladi va Yerning tunda bo‘lgan butun yarmidan ko‘rinadi; to‘liq tutilishda Oy qizg‘ish tusga kiradi. Oy Yer atrofida 29,5 sutkada aylanadi (oy fazalari davri), Yer Quyosh atrofida 365,26 sutkada, lekin tutilish har oyda bo‘lmaydi, chunki Oy orbitasi Yer orbitasi tekisligiga biroz og‘gan. Tutilishlar taxminan har 6585 sutkada (taxminan 18 yil 11 sutka) takrorlanadi — bu saros davri; qadimgi olimlar tutilishlarni bashorat qilishgan. Xavfsizlik: Quyosh tutilishini faqat maxsus tutilish ko‘zoynagi yoki teshikli kartochka (proyeksiya) orqali kuzating; oddiy qora ko‘zoynak, dvurbin yoki to‘g‘ridan to‘g‘ri qarash ko‘zni ko‘r qilishi mumkin.
Model: qorong‘i xonada stol lampasi (Quyosh), yirik shar yoki globus (Yer), tennis to‘pi (Oy). Oyni Quyosh bilan Yer orasiga qo‘yib, Yerdagi soyani kuzating; keyin Yerni Quyosh va Oy orasiga qo‘ying. Xavfsizlik: lampani yuzga qaratmang; haqiqiy Quyosh tutilishini faqat maxsus ko‘zoynak yoki proyeksiya orqali, kattalar nazoratida kuzating.