Laboratoriya ishi. Yassi ko‘zgu yordamida yorug‘likning qaytishini o‘rganish
Kerakli asboblar: o‘rtasiga yassi ko‘zgu o‘rnatilgan optik disk (yoki oddiy qog‘oz ustiga qo‘yilgan ko‘zgu), ingichka nur beruvchi fonar yoki nurli ko‘rsatkich (3–6 V lampochka), oq qalin qog‘oz, transportir, chizg‘ich. Ko‘zguni qog‘ozdagi to‘g‘ri chiziqqa tik qilib o‘rnating; chiziqning o‘rtasida unga perpendikulyar (normal) chizing. Fonar nurini ko‘zguning shu nuqtasiga yo‘naltiring: qog‘oz ustida tushgan va qaytgan nurning izi ko‘rinadi, ularni qalam bilan belgilang. Tushish burchagi α va qaytish burchagi β ni normaldan transportir bilan o‘lchang. α ni 20°, 40°, 60° qilib o‘zgartirib, β ni yozib boring. Natijada β ≈ α ekanligini, shuningdek tushgan nur, qaytgan nur va normal bir tekislikda yotishini ko‘rasiz (qog‘ozni biroz burib tekshirish mumkin). Tushish burchagi 0° (nur normal bo‘ylab) bo‘lsa, nur o‘z yo‘lidan qaytadi: β = 0°. Kichik farq o‘lchash xatoligi.
To‘xtab turgan mashinaning yon oynasini to‘g‘rilayotganda haydovchi orqadagi yordamchisini oynada ko‘rsa, yordamchi ham haydovchining ko‘zini ko‘ra oladi. Sababi, nur teskari yo‘ldan ham xuddi shu burchak bilan qaytadi.
Haydovchilar oynalarni to‘g‘rilaydi, quyosh elektr stansiyasi muhandislari oynalarni nurni kerakli joyga tushiradigan burchakka qo‘yadi, bilyard o‘yinchilari to‘pni devordan qaytish burchagi bilan yo‘naltiradi.
Xonadagi oyna oldida shunday joy toping: oynada eshik oldida turgan kishini ko‘rsangiz, u ham sizni ko‘radi. Buni birga tekshirib ko‘ring.
Laboratoriya ishi (juftlikda): α = 20°, 40°, 60° uchun β ni o‘lchab jadvalga yozing: «α, β, α − β». Xavfsizlik: nurni hech kimning ko‘ziga to‘g‘rilamang; lazer ko‘rsatkich ishlatilsa, kattalar nazorati; faqat 3–6 V lampochka (tarmoqdan emas); shisha ko‘zguni ehtiyotkorlik bilan ushlang.