Issiqlikni hosil qiluvchi manbalar. Issiqlik qabul qilish
Issiqlikning eng katta tabiiy manbai — Quyosh: uning nuri Yerni isitadi va hayotni ta’minlaydi. Boshqa manbalar: yoqilg‘i yonishi (o‘tin, ko‘mir, tabiiy gaz, benzin), elektr toki (elektr isitgich, dazmol), jismlarning ishqalanishi (qo‘llarni ishqalaganda isiydi, gugurt cho‘pi), jismlarning urilishi va deformatsiyasi, Yer ichki issiqligi (issiq buloqlar, geyzerlar), yadro reaksiyalari. Issiqlik — jism ichki energiyasining bir qismi: jismni tashkil etgan molekulalar tez harakatlansa, uning ichki energiyasi ortadi. Issiq jismdan sovuqroq jismga energiya o‘tishi issiqlik uzatilishi deyiladi, o‘tgan energiya miqdori issiqlik miqdori deb ataladi; u joul (J) bilan o‘lchanadi. Issiqlik issiqroq jismdan sovuqroq jismga o‘z-o‘zidan o‘tadi, aksincha emas. Ishqalanish va urilishda mexanik energiya ichki energiyaga aylanadi: temir bo‘lagini bir necha marta bolg‘a bilan urgandan keyin u isiydi.
Uzoq qiyalikdan tushgan velosipedchi tormozni ko‘p bosdi. Usta tormoz kolodkalari qizib ketganini aytadi: harakat energiyasi ishqalanishda ichki energiyaga aylangan. Shuning uchun uzun qiyalikda tormozni oralatib bosish kerak.
Avtomexaniklar tormozlarning qizib ketishini tekshiradi, muhandislar tormoz materialini tanlaydi, quyosh suv isitgichlarini o‘rnatuvchilar Quyosh issiqligidan foydalanadi.
Quyosh tushgan devor yoki toshga, so‘ng soyadagisiga kaftingizni qo‘ying (qora metall yoki tom emas). Qaysi biri iliqroq? Issiqlik manbai nima ekanini ayting. Quyoshga to‘g‘ridan qaramang.
Tajriba: kaftlaringizni 20 soniya ishqalang, so‘ng yonoqqa tekkizing; yana yoyiq kaftni 20 soniya qo‘l bilan tuting, taqqoslang. Xavfsizlik: ochiq olov, gugurt, qaynoq suv bilan tajriba qilmang; isitgich va dazmolga tegmang. Quyoshga tik qarama va bosh kiyim kiying.