Massa markazi. Richag

Jismning har bir qismiga og‘irlik kuchi ta’sir qiladi, ularning teng ta’sir etuvchisi qo‘yilgan nuqta — og‘irlik markazi, ya’ni massa markazi. Bir jinsli simmetrik jismlarda (shar, kub, to‘g‘ri to‘rtburchak plastina) u geometrik markazda yotadi. Tekis yupqa plastinaning massa markazini topish uchun uni ikki-uch turli nuqtasidan ip bilan osib, vertikal chiziqlar chizamiz: ular kesishgan nuqta massa markazidir. Muvozanat turlari: turg‘un — jism muvozanatdan chiqarilsa, o‘z holiga qaytadi (botiqning tubidagi shar); noturg‘un — jism muvozanatdan chiqqach, undan uzoqlashadi (qavariq tepasidagi shar); farqsiz — jism istalgan holatida muvozanatda qoladi (tekis stol ustidagi shar). Tayanchi bor jism massa markazidan o‘tgan vertikal tayanch yuzasi ichidan o‘tsa, turg‘un bo‘ladi: shuning uchun massa markazi past va tayanch yuzasi keng bo‘lgan jism turg‘unroq (Piza minorasi, yuk avtomobili).