ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Fizika

Fizika nima? Tarixdan lavhalar

Darslar 1–2 · 2 ta dars · N.Sh. Turdiyev. Fizika 6-sinf, 3-qayta ishlangan nashr. «Niso Poligraf» nashriyoti, Toshkent, 2017
1

Fizika nimani o‘rganadi? Fizik hodisalar

Darslik, 3–5-betlar
MaqsadFizika nimani o‘rganishini va mexanik, issiqlik, elektr, yorug‘lik, tovush hodisalarini ajrata olishni bilib olish.
Yangi so‘zlar
fizika · physics (from Greek physis, “nature”)tabiat hodisasi · natural phenomenonmexanik hodisa · mechanical phenomenonyorug‘lik hodisasi · light phenomenon
Tushuntirish

Fizika — tabiat haqidagi fan. Yog‘ayotgan qor, oqayotgan suv, suzib yurgan bulut, yonayotgan chiroq — bularning hammasi tabiat hodisalaridir. Fizika bu hodisalar qanday va nima uchun ro‘y berishini, ularda qanday qonuniyatlar borligini o‘rganadi. Fizikaga tayanib odamlar elektr stansiyalari, mashinalar, uy-ro‘zg‘or texnikasini yaratgan. Hodisalar alomatlariga ko‘ra besh guruhga bo‘linadi: mexanik (jismlarning harakati), issiqlik (qizish, erish, qaynash), elektr, yorug‘lik va tovush hodisalari. Ularni o‘rganishni moddaning qanday tuzilganidan boshlaymiz. 6-sinfda ularning hammasi bilan dastlabki tanishuv bo‘ladi.

Hodisalar guruhiMisol
Mexanikvelosipedning harakati
Issiqliksuvning muzlashi
Elektrtaroqning qog‘ozni tortishi
Yorug‘likkamalakning paydo bo‘lishi
Tovushmomaqaldiroq guldirashi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mahallada yomg‘irdan keyin qolgan ko‘lmak quyoshda quriydi, belanchak g‘ijirlab tebranadi, kechqurun ko‘cha chirog‘i yonadi. Bola bularni issiqlik, mexanik, tovush va yorug‘lik hodisalariga ajratadi va «nega bunday bo‘ladi?» deb so‘ra boshlaydi.

Kim ishlatadi

Muhandis ko‘prik qancha yukka chidashini hisoblaydi, elektrchi yoritish tizimini loyihalaydi, shifokor ultratovush asbobi bilan ichki a’zolarni ko‘radi. Ularning hammasi fizika qonunlariga tayanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktabga ketayotganda yoki deraza oldida bitta hodisani tanlang (masalan, ko‘lmakning qurishi yoki avtobusning to‘xtashi) va u haqida bitta «nega?» savolini yozing. Savolni darsga olib keling.

Namunalar
Velosipedning harakati — mexanik hodisa; suvning muzlashi — issiqlik hodisasi; kamalakning paydo bo‘lishi — yorug‘lik hodisasi; momaqaldiroq guldirashi — tovush hodisasi.
Plastmassa taroq sochga ishqalangach qog‘oz parchalarini tortadi — bu elektr hodisasi.
Sinfda faoliyat

«Hodisa kartochkalari»: o‘qituvchi 15 ta hodisa yozilgan kartochka tayyorlaydi (masalan, «qor erishi», «chaqmoq», «mashina yurishi»). Guruhlar ularni besh turga ajratib, doskadagi jadvalga yopishtiradi.

Mashq
1
«Fizika» so‘zi qaysi tildan olingan va nimani anglatadi?
2
Muzqaymoqning erishi qaysi hodisalar guruhiga kiradi?
3
Qaysi biri mexanik hodisa: shamning yonishi yoki avtobusning yurishi?
4
Nima uchun tabiat qonuniyatlarini bilish insonga foydali?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYosh tadqiqotchilar klubiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →