Laboratoriya ishi. Dinamometr yordamida kuchlarni o‘lchash
Dinamometr — kuchni o‘lchaydigan asbob. Uning asosiy qismi — prujina: kuch qancha katta bo‘lsa, prujina shuncha ko‘p cho‘ziladi, uzunligi kuchga mos ravishda ortadi. Asbobda shkala bor, bir bo‘linmaning qiymati (bo‘linma bahosi) shkala ikki yaqin raqami ayirmasini oraliqdagi bo‘linmalar soniga bo‘lib topiladi. Ishdan oldin dinamometr strelkasi nolda turganini tekshiramiz. Ishqalanish kuchini o‘lchash uchun yog‘och brusokni stol ustida dinamometr bilan gorizontal, tekis (to‘xtamay, bir xil tezlikda) tortamiz. Tekis harakatda tortish kuchi ishqalanish kuchiga teng bo‘ladi, shuning uchun dinamometr ko‘rsatishi ishqalanish kuchini beradi. Brusok ustiga yuk qo‘ysak, ishqalanish kuchi ortadi; silliq sirtda esa kamayadi.
Laboratoriya ishi: brusokni stol, kitob va mato ustida tekis torting, har safar dinamometr ko‘rsatishini yozing; keyin brusok ustiga yuk qo‘yib takrorlang. Qaysi sirtda ishqalanish eng katta? Xavfsizlik: dinamometrning nol belgisini tekshiring, prujinani ortiqcha cho‘zmang va sakrab chiqib ketmasligi uchun qo‘yib yubormang.