Kurtak
Kurtak — boshlang‘ich poya, ya’ni kelajak novda. Har qanday novda kurtakdan hosil bo‘ladi. Vegetativ kurtak boshlang‘ich bargli novda, generativ kurtak esa boshlang‘ich to‘pgul yoki gulni saqlaydi. Novda uchidagi kurtak uchki kurtak, barg qo‘ltig‘idagi yon kurtak deyiladi; ildiz va bargda qo‘shimcha kurtaklar ham bo‘ladi. Kurtaklar novdada ketma-ket, qarama-qarshi yoki halqa hosil qilib joylashadi. Yirik kurtakni (masalan, terak kurtagini) uzunasiga kessak, tashqarida zich kurtak tangachalari, ichkarida boshlang‘ich poya va juda mayda boshlang‘ich barglarni ko‘ramiz; tangachalar kurtakni qishki sovuq, mikrob va zamburug‘lardan saqlaydi. Kurtaklar qishki tinim davrini o‘tab, bahorda bo‘rtib o‘sadi. O‘rik, shaftoli, bodomda erta bahorda avval generativ kurtaklar ochilib gullaydi, so‘ng vegetativ kurtaklar yoziladi.
Mart oxirida mahalla bog‘ida bog‘bonlar ob-havo prognozini kuzatadi. Kurtaklar bo‘rtib qolgan paytda kechki sovuq ularni kuydirib yuborishi mumkin, shuning uchun kerak bo‘lsa ko‘chatlarni yopib qo‘yadilar.
Bog‘bon sovuqdan himoya choralarini ko‘radi, meteorolog fermerlarga sovuq haqida ogohlantiradi, ko‘chatchi kurtaklarga qarab daraxt sog‘lomligini baholaydi.
Kelgusi uch kechaning ob-havo bashoratini eshiting yoki o‘qing. Qaysi kecha bog‘ egasini tashvishga solishi va nima uchunligini uydagilarga ayting.
2-laboratoriya mashg‘uloti: terak, tol, o‘rik, olma novdasida uchki va yon kurtaklarni, ularning joylashishini (ketma-ket, qarama-qarshi, halqasimon) taqqoslang; bitta yirik kurtakni uzunasiga kesib (o‘qituvchi yoki kattalar) lupada boshlang‘ich poya, barg va tangachalarni ko‘ring va chizing. Davomi: tol yoki o‘rik novdalarini suvga qo‘yib, 10–15 kunda o‘zgarishni daftarga yozing; suvni 2–3 kunda almashtiring.