Yopiq urug‘li o‘simliklar haqida ma’lumotlar
Yopiq urug‘lilar — gulli o‘simliklar: haqiqiy gul (gulqo‘rg‘on, changchi, urug‘chi) faqat ularda bor. Urug‘kurtak urug‘chi tugunchasi ichida, devor bilan o‘ralgan; urug‘lanishdan so‘ng urug‘kurtakdan urug‘, tugunchadan meva hosil bo‘ladi, urug‘ esa meva ichida sovuq, qurg‘oqchilik va zararkunandalardan himoyalangan. Muhim belgilaridan yana biri — qo‘sh urug‘lanish: bitta spermiy tuxum hujayra bilan, ikkinchisi markaziy hujayra bilan qo‘shiladi. Ichki tuzilishi ham murakkab: o‘tkazuvchi naylar yog‘ochlangan uzun o‘lik hujayralardan iborat. Darslikda 250 000 dan ortiq tur aytilgan; hozir 300 000 dan ko‘p tur ma’lum, ya’ni ular o‘simliklar dunyosining eng katta guruhi. Ikki urug‘pallalilarda murtakda 2 urug‘palla, asosiy ildiz saqlanadi, barg patsimon yoki panjasimon tomirli, poya kambiyli (yo‘g‘onlashadi), gul qismlari 4–5 tadan. Bir urug‘pallalilarda 1 urug‘palla, ildiz popuk (qo‘shimcha ildizlar), barg parallel yoki yoysimon tomirli, poya kambiysiz, gul qismlari 3 tadan.
| Belgi | Ikki urug‘pallali | Bir urug‘pallali |
|---|---|---|
| Urug‘palla | 2 | 1 |
| Ildiz | asosiy ildiz saqlanadi | popuk |
| Barg tomiri | patsimon yoki panjasimon | parallel yoki yoysimon |
| Poya | kambiyli, yo‘g‘onlashadi | kambiysiz |
| Gul qismlari | 4–5 tadan | 3 tadan |
Maktab maydonida o‘t o‘rilgandan keyin tez orada yana o‘sib chiqadi, chunki o‘tning barglari tagidan o‘sadi va o‘rish uni nobud qilmaydi. Ammo keng bargli begona o‘t o‘rilsa, u boshqacha o‘sishi mumkin.
Maydon xodimi o‘tni o‘radi, agronom bug‘doy va yo‘ng‘ichqani farqlab parvarishlaydi, bog‘bon begona o‘tlarni sinfiga qarab aniqlaydi.
Maktab maydoni yoki yo‘l chetida o‘tning ingichka bargi bilan keng bargli begona o‘tni toping. Barg tomirlari parallelmi yoki tarmoqlanganmi, qarang.
Taqqoslash: bir tup loviya va bir tup bug‘doy niholini (yoki gerbariydan) solishtiring: urug‘palla soni, ildiz, barg tomirlari. Xavfsizlik: urug‘larni og‘izga solmang (ba’zilari dorilangan bo‘lishi mumkin); qo‘lni yuving; ekilgan idishni kichik bolalardan uzoqda saqlang.