Mevalar
Meva gulli o‘simliklarda urug‘lanishdan keyin, asosan, urug‘chi tugunchasidan hosil bo‘ladi. Faqat tugunchadan rivojlansa — chin meva (o‘rik, olcha, shaftoli); mevada gulning boshqa qismlari ham qatnashsa — soxta meva (olma, nok, behi). Meva urug‘ni pishguncha himoya qiladi va tarqalishiga yordam beradi. Ho‘l mevalarda oraliq qism etli: danakli (o‘rik, olxo‘ri, olcha: qattiq danak ichida bitta mag‘iz), rezavor (uzum, pomidor, qoraqat: ko‘p urug‘li), qovoq meva (qovun, tarvuz, bodring: usti qattiq po‘st) va olma meva (olma, nok, behi). Quruq mevalar chatnamaydi yoki chatnaydi. Chatnamaydigan: don (bug‘doy, makkajo‘xori), pista meva (kungaboqar), yong‘oq, qanotchali meva (qayrag‘och, zarang). Chatnaydigan: dukkak (no‘xat, loviya, mosh — bitta mevabarg), qo‘zoq (karam, rediska, turp — ikki mevabarg), qo‘zoqcha (jag‘-jag‘) va ko‘sak (g‘o‘za, lola). Meva tabiatda ko‘payish va tarqalish uchun kerak, hayvonlarga oziq beradi; odamlar undan oziq-ovqat, moy, ziravor va dori tayyorlaydi.
| Ho‘l (oraliq qism etli) | danakli, rezavor, qovoq meva, olma meva |
|---|---|
| Quruq, chatnamaydigan | don, pista meva, yong‘oq, qanotchali meva |
| Quruq, chatnaydigan | dukkak, qo‘zoq, qo‘zoqcha, ko‘sak |
5-laboratoriya mashg‘uloti: mevalar to‘plamini (o‘rik danagi, olma, pomidor, no‘xat dukkagi, bug‘doy, kungaboqar, g‘o‘za ko‘sagi, qayrag‘och qanotchasi) turlarga ajrating: ho‘l yoki quruq; chatnaydigan yoki chatnamaydigan. Olma va pomidorni kattalar yordamida ko‘ndalangiga kesib, urug‘ va qismlarini chizing. Xavfsizlik: pichoqni faqat kattalar ishlatadi; mevalarni yuvib oling; allergiyasi borlar yong‘oq va urug‘larga tegmasin; noma’lum mevani tatib ko‘rmang.