Qadimgi odamlarning turmush tarzi
Qadimgi odamlar toshga ishlov berib mehnat quroli yasadi: bodom shaklidagi tosh qurol 10–20 sm uzunlikda, yarim kilogrammdan bir kilogrammgacha og‘irlikda bo‘lgan. Qurollar asta-sekin takomillashdi: neandertallar suyakdan mayda o‘tkir asboblar, kromanyonlar tosh pichoq va nayza, suyak igna va qarmoq yasadi, keyin o‘q-yoy paydo bo‘ldi. Odamlar kulolchilikni, misdan va bronzadan (mis bilan qalay qotishmasidan) qurol yasashni, g‘ildirakli aravani, keyinroq temir omoch va boltani o‘rgandi. Terib-termachilab oziq topish va ovchilik o‘zlashtiruvchi xo‘jalik deyiladi, chunki odam tayyor mahsulotni olar edi. Hayvonlarni qo‘lga o‘rgatish chorvachilikni, ekin ekish dehqonchilikni keltirib chiqardi; bu — ishlab chiqaruvchi xo‘jalik. Bir joyda doimiy yashash o‘troq hayot deyiladi, uning asosi dehqonchilikdir; shu tariqa hunarmandchilik ham paydo bo‘ldi. Dastlab odamlar g‘orlarda va daraxt kovaklarida, keyin yarim yerto‘lalarda va suyak hamda xodalardan qurilgan kulbalarda yashagan.
| Xo‘jalik | Faoliyat | Tabiatdan |
|---|---|---|
| O‘zlashtiruvchi | terimchilik va ovchilik | tayyor mahsulotni oladi |
| Ishlab chiqaruvchi | chorvachilik va dehqonchilik | mahsulot yetishtiradi |
Maktab bog‘ida o‘quvchilar urug‘ ekib, ularni parvarish qildi, tayyor mevalar o‘zi pishishini kutib o‘tirmadi. Dars shunday mehnatni ishlab chiqaruvchi xo‘jalik deb tushuntiradi.
Dehqonlar, bog‘bonlar va chorvadorlar o‘simlik o‘stirib, hayvon boqib ishlab chiqaradi.
Bugun yegan uchta taomingizni eslab, ularni kim ekkani, o‘stirgani yoki boqqanini o‘ylab ko‘ring.
«Qaysi xo‘jalik?»: o‘qituvchi kasblarni o‘qiydi (ovchi, dehqon, chorvador, kulol, termachi); o‘quvchilar o‘ng yoki chap qo‘lni ko‘tarib, «o‘zlashtiruvchi» yoki «ishlab chiqaruvchi»ni ko‘rsatadi.