ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Yurt obodonchiligi, adabiyot va san’at

Darslar 27 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
27

Yurt obodonchiligi, adabiyot va san’at

Darslik: 89–93-betlar
MaqsadAmir Temur davridagi obodonchilik, Alisher Navoiy va Kamoliddin Behzod ijodi haqida bilish.
Yangi so‘zlar
me’morchilik · architecturemaqbara · mausoleumminiatyura · miniaturexamsa · khamsa (five poems)
Tushuntirish

Amir Temur poytaxt Samarqandni obod qildi: mudofaa devori tiklandi, shaharga oltita darvozadan kirilgan, Zarafshondan suv keltirilgan. U Ko‘ksaroy saroyini, Bibixonim jome masjidini (1399–1404-yillarda) qurdirdi. 1403-yilda yosh vafot etgan nabirasi Muhammad Sulton uchun maqbara qurildi; 1405-yilda Amir Temurning o‘zi ham shu yerga dafn etildi va u Go‘ri Amir deb ataladi. Samarqand atrofida bog‘lar barpo etilgan, ular orasida Dilkusho bog‘i mashhur edi. 1404-yilda Samarqandga kelgan Ispaniya elchisi Gonsales de Klavixo bu shaharni o‘z esdaliklarida tasvirlagan. Shahrisabzdagi Oqsaroy, Turkistondagi Ahmad Yassaviy maqbarasi ham shu davr me’morchiligi namunasidir. Alisher Navoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda tug‘ilgan va 1501-yilda vafot etgan. U Husayn Boyqaro bilan birga o‘sgan, bolaligidan she’r yozgan. Turkiy tilda «Navoiy», forsiy tilda «Foniy» taxallusi bilan she’rlar yozgan. Uning «Xamsa»si turkiy tilda yozilgan beshta katta doston bo‘lib, o‘zbek adabiyotining ulkan yutug‘i hisoblanadi; Navoiy o‘zbek adabiy tilining rivojiga katta hissa qo‘shdi. Kamoliddin Behzod (taxminan 1455–1536) Navoiyning zamondoshi, buyuk miniatyura rassomi edi. U Husayn Boyqaro kutubxonasida ishlab, qo‘lyozma kitoblar uchun nafis miniatyuralar chizgan.

Hozirgi chegaralarSamarqandShahrisabzTurkistonHirotO‘zbekiston
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf «Bizning madaniyat» burchagini tayyorladi: eski bino surati, kitobdan bir sahifa va kichik rasm. Dars ham bir davrni bino, yozuv va rasm orqali eslash mumkinligini ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Restavratorlar, muzey xodimlari, kitob rassomlari va gidlar eski bino, kitob va rasmlarni saqlab, tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bosh barmog‘ingiz kattaligidagi juda kichik rasm chizing va mayda detallarga e’tibor bering.

Namunalar
Bibixonim masjidi1403Go‘ri Amir qurildi1404Klavixo keldi1405Temur dafn etildi
Go‘ri Amir — Temuriylar sulolasining xilxonasi: Amir Temur, uning o‘g‘illari va nabirasi Ulug‘bek shu yerda dafn etilgan.
Navoiy turkiy tilda beshta doston, ya’ni «Xamsa» yaratdi; bundan oldin katta dostonlar asosan fors tilida yozilgan edi.
Sinfda faoliyat

«Miniatyura»: kichik qog‘ozga (A5) o‘zingiz yoqtirgan bir sahnani juda mayda va nozik chizing — bahor bog‘i yoki bozor. Nima uchun miniatyuralar kitobga mos?

Mashq
1
Amir Temur Samarqandni obod qilish uchun nimalar qilgan?
2
Go‘ri Amir qanday maqbara?
3
Navoiy qaysi ikki taxallus bilan she’r yozgan?
4
Behzod qaysi san’at turi ustasi edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBilim bog‘ini bo‘lamizHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →