ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Birinchi jahon urushi va Turkiston

Darslar 39–40 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
39

Birinchi jahon urushi

Darslik: 134–137-betlar
MaqsadBirinchi jahon urushining sabablari, boshlanishi va oqibatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
jahon urushi · world warittifoq · allianceAntanta · Ententemustamlakachi · colonial power
Tushuntirish

Urushlarning eng dahshatlisi jahon urushlaridir, chunki ularda dunyoning ko‘p davlati qatnashadi. Birinchi jahon urushi 1914-yildan 1918-yilgacha davom etdi. 1914-yilgacha kuchli davlatlar, jumladan Buyuk Britaniya, Fransiya va Rossiya imperiyasi, juda ko‘p mustamlakalarga ega edi; Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiyaning mustamlakalari kam bo‘lib, Germaniya dunyoni qayta bo‘lishni talab qila boshladi. Yevropa ikki ittifoqqa bo‘lindi: Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiya — «Uchlar ittifoqi»; Buyuk Britaniya, Fransiya va Rossiya — «Antanta». 1914-yil iyunida Avstriya-Vengriya taxt vorisi o‘ldirilgandan keyin Serbiyaga urush e’lon qildi, ittifoqchilar birin-ketin urushga tortildi. Italiya keyinroq (1915) Antanta tomoniga o‘tdi. Urushga jami 30 dan ortiq davlat qo‘shildi. Yangi qurollar: suvosti kemalari, zaharli gaz, tanklar va samolyotlar. 1917-yilda AQSH Antanta tomonida urushga kirdi. Urush 1918-yilning 11-noyabrida Germaniya va ittifoqchilarining mag‘lubiyati bilan tugadi. Natijada Germaniya, Avstriya-Vengriya, Usmoniylar va Rossiya imperiyalari yo‘q bo‘ldi. Urushda taxminan 10 million askar halok bo‘ldi, 20 millionga yaqin kishi yaradorlandi, ko‘plab tinch aholi ham azob chekdi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki o‘quvchi o‘rtasidagi kichik janjalga do‘stlari ikki tomondan qo‘shilib, janjal kattalashdi. Tinch uchinchi bola ikkalasiga tinchlantiruvchi gap aytdi. Darsda Yevropa urushdan oldin ikki lagerga bo‘linganini ko‘ramiz.

Kim ishlatadi

Vositachilar, o‘qituvchilar va diplomatlar ikki tomon o‘rtasidagi kelishmovchilikni kattalashmasdan hal qilishga urinadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitobdagi ikki tomonning tortishuvini tanlab, bir tinch odam ikkala tomonga aytishi mumkin bo‘lgan bitta gapni yozing.

Namunalar
1914Urush boshlandi1915Italiya Antantaga o‘tdi1917AQSH urushga kirdi1918Urush tugadi
1914-yildan 1918-yilgacha: urush 4 yil davom etdi (1918 − 1914 = 4).
Tank, suvosti kemasi va zaharli gaz Birinchi jahon urushida keng qo‘llangan yangi qurollar edi.
Sinfda faoliyat

«Ittifoqlar sxemasi»: ikki rangli doira chizib, Uchlar ittifoqi va Antanta davlatlarini yozing. Italiya qayerga ko‘chdi? Nima uchun?

Mashq
1
Birinchi jahon urushi qachon boshlanib tugagan?
2
Ikki ittifoq qaysi davlatlardan iborat edi?
3
Urushga qanday yangi qurollar kirib keldi?
4
Urush oqibatlari nimalardan iborat bo‘ldi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTamirlash kuni rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →