Ishlab chiqarish texnikasining paydo bo‘lishi
Ishlab chiqarish texnikasi — inson mehnatini yengillashtiradigan va unumdorligini bir necha barobar oshiradigan mehnat qurollari, ya’ni mashinalar. Motiga, omoch, charxpalak, urchuq, shamol tegirmoni — bunday qurollarning dastlabki misollari. Sanoatda mashinalar XVIII asrda birinchi bo‘lib Angliyada keng qo‘llanila boshladi. Buning sabablari: Angliyada kuchli dengiz va savdo floti bor edi, mamlakat chet ellarga ko‘p mato sotardi, bosib olingan o‘lkalardan xomashyo kelardi va sarmoyadorlarda fabrikalar qurish uchun mablag‘ to‘plangan edi. Ixtirolar mato to‘qish sohasidan boshlandi. 1733-yilda Jon Key «uchar mokili» to‘quv dastgohini yaratdi — to‘quvchi tezroq ishlay boshladi. Keyin Jeyms Xargrivs bir vaqtda ko‘p ip yigiradigan «Jenni» yigiruv mashinasini yaratdi (1760-yillar). 1785-yilda Edmund Kartrayt mexanik to‘quv dastgohini yaratdi, uni mehnat unumdorligini ancha oshirgan deb hisoblaydilar. Suv yonida bo‘lmagan joyda ham ishlaydigan dvigatel kerak edi. Jeyms Uatt bug‘ mashinasini takomillashtirib, uni amalda qulay qildi (1760–1780-yillar). Suv qaynatilganda hosil bo‘lgan bug‘ mashinani harakatga keltirgan. Bu mashina keyinchalik kema va poyezdlarga ham dvigatel bo‘ldi.
«Mashina odamga nimani yengillatadi?»: uydagi uchta asbobni (masalan, kir yuvish mashinasi, velosiped, mikser) tanlang va ular bo‘lmaganida ishni qo‘lda qilish qanchalik qiyin bo‘lishini muhokama qiling.