☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Birlashgan Millatlar Tashkiloti

Darslar 43–44 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
43

Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT)

Darslik: 148–151-betlar
MaqsadBMT nima uchun tuzilganini, maqsadlarini va O‘zbekistonning BMTga a’zoligini bilish.
Yangi so‘zlar
Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) · United Nations (UN)atom bombasi · atomic bomba’zo · memberBosh kotib · Secretary-General
Tushuntirish

1945-yil avgustida, Ikkinchi jahon urushi hali tugamagan paytda, AQSH Yaponiyaning Xirosima (6-avgust) va Nagasaki (9-avgust) shaharlariga atom bombasi tashladi. Bomba binolarni vayron qildi, yuz mingdan ortiq odam halok bo‘ldi, nurlanish uzoq vaqt kasalliklarga sabab bo‘ldi. Xirosimada yashagan qizcha Sadako Sasaki bomba tashlanganda ikki yoshda edi; o‘n ikki yoshida u nurlanish bilan bog‘liq kasallikka chalindi. Yaponlarning ishonchiga ko‘ra, ming qog‘oz turna yasagan kishi tuzaladi; Sadako turnalar yasadi, lekin vafot etdi. Uning sinfdoshlari tashabbusi bilan uning xotirasiga Xirosimada «Bolalar tinchlik haykali» o‘rnatildi. Boshqa dahshatli urush bo‘lmasligi uchun 1945-yil 24-oktabrda Birlashgan Millatlar Tashkiloti (BMT) tuzildi. Uning asosiy maqsadlari: dunyoda tinchlikni saqlash; xalqlar o‘rtasida do‘stlikni rivojlantirish; ocharchilik, kasallik va savodsizlikka qarshi birga harakat qilish; atrof-muhitni asrash; inson huquqlarini hurmat qilish. BMTning shtab-kvartirasi AQSHning Nyu-York shahrida, tashkilotni Bosh kotib boshqaradi. Bugun unga dunyoning deyarli barcha davlati — 190 dan ortiq mamlakat a’zo. O‘zbekiston 1992-yil 2-martda BMTga a’zo bo‘ldi. Shundan beri u dunyoning teng huquqli davlati sifatida tashkilotda qatnashadi, Toshkentda BMT vakolatxonasi ishlaydi.

Namunalar
Atom bombasi 1945-yil 6- va 9-avgustda tashlangan; BMT shu yilning 24-oktabrida, taxminan ikki yarim oydan keyin tuzilgan.
BMT ramzi dunyo xaritasi va zaytun novdalari: tinchlik belgisi.
Sinfda faoliyat

«Tinchlik turnalari»: har bir o‘quvchi qog‘ozga tinchlik haqidagi bir tilak yozib, turna yoki yulduz shaklida buklaydi; sinfda «tinchlik daraxti»ga osing. Nima uchun tinchlik uchun tashkilot kerak?

Mashq
1
BMT qachon va nima uchun tuzilgan?
2
BMTning to‘rtta maqsadini ayting.
3
BMT shtab-kvartirasi qayerda va tashkilotni kim boshqaradi?
4
O‘zbekiston BMTga qachon a’zo bo‘lgan?