Dunyo xaritasi tarixi
Xarita — Yer yuzasining qog‘ozga kichraytirib tushirilgan tasviri. Savdo aloqalari, harbiy yurishlar va uzoq safarlar odamlarni xarita tuzishga majbur qilgan. Miloddan avvalgi III asrda yunon olimi Eratosfen Yer o‘lchamini hisoblab, dunyo xaritasini tuzgan; milodiy II asrda Ptolemey ham mashhur xarita yaratgan. Yurtdoshlarimiz Muhammad al-Xorazmiy, Abu Rayhon Beruniy va Mahmud Qoshg‘ariy ham o‘z davrining muhim xaritalarini tuzgan. Globus — lotincha «shar» demak; u Yerning kichraytirilgan sharsimon nusxasi. Beruniy globus yasash usulini bayon qilgan va uni yaratgan deb hisoblanadi; 1492-yilda nemis geografi Martin Bexaym «Yer olmasi» deb atalgan globusni yasadi. Siyosiy xaritada davlatlar, chegaralar va poytaxtlar ko‘rsatiladi, mavzuli xaritada esa biror tarixiy voqea yoki davr aks etadi. Siyosiy-ma’muriy xaritada davlatning qismlari (viloyat, tuman) ko‘rinadi: O‘zbekistonda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, 12 viloyat va Toshkent shahri bor.
Shahar bog‘ining kirish qismidagi xaritada shartli belgilar bor edi. Mehmonlar belgilar izohiga qarab darvoza va hovuzga boradigan yo‘lni topdi.
Yo‘l rejalashtiradigan odamlar, gidlar va quruvchilar xaritadan foydalanadi, chunki savdo va safarlar odamlarni xarita chizishga o‘rgatgan.
Xayolingizdagi bir joyning xaritasini to‘rtta shartli belgi va izoh bilan chizing va birovdan undan yo‘lni topishni so‘rang.
«Sinf xaritasi»: guruhlar sinf xonasining rejasini (eshik, deraza, partalar) shartli belgilar bilan chizib, kalit (belgilar izohi) qo‘shadi.