ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Ikkinchi jahon urushi va O‘zbekiston

Darslar 41–42 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
41

Ikkinchi jahon urushi

Darslik: 140–143-betlar
MaqsadIkkinchi jahon urushining sabablari, borishi va fojiali oqibatlarini bilish.
Yangi so‘zlar
fashizm · fascismfront · fronttaslim bo‘lish · to surrendertinchlik · peace
Tushuntirish

1933-yilda Germaniyada Adolf Gitler boshchiligidagi partiya hokimiyatga keldi. Ular nemislarni boshqa xalqlardan ustun deb hisobladi, Birinchi jahon urushidagi mag‘lubiyat uchun o‘ch olishni va Yevropani bo‘ysundirishni maqsad qildi. Germaniya Italiya va Yaponiya bilan ittifoq tuzdi. Boshqa davlatlar bu xavfga oldindan qat’iy javob bermadi, o‘zaro ishonch ham yetishmadi. 1939-yil avgustida Germaniya va Sovet Ittifoqi o‘zaro hujum qilmaslik haqida bitim tuzdi. 1939-yil 1-sentabrda Germaniya Polshaga hujum qildi; Buyuk Britaniya va Fransiya Germaniyaga urush e’lon qildi. Shu bilan Ikkinchi jahon urushi boshlandi. 17-sentabrda Sovet qo‘shini Polshaning sharqiga kirdi. 1940-yilda Germaniya Fransiyani yengdi. 1941-yil 22-iyunda Germaniya Sovet Ittifoqiga hujum qildi; dekabrda Yaponiya AQSHga qarshi urush boshladi. Germaniyaga qarshi Sovet Ittifoqi, AQSH va Buyuk Britaniya birlashdi. 1945-yil 8-mayda Germaniya taslim bo‘ldi (Sovet Ittifoqida 9-may G‘alaba kuni), 2-sentabrda Yaponiya taslim bo‘lish hujjatini imzoladi. Urush olti yil davom etdi; 60 milliondan ortiq odam halok bo‘ldi. Lagerlarda millionlab tinch aholi, jumladan taxminan olti million yahudiy o‘ldirildi. 1945–1946-yillarda Nyurnbergda xalqaro sud urush jinoyatchilarini hukm qildi.

1933Gitler hokimiyatda1939Urush boshlandi1940Fransiya yengildi1941SSSRga hujum1945Germaniya va Yaponiya taslim
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sayohatidan oldin sinf kelishib oldi: muammoni ko‘rgan odam darrov aytadi, hamma tinglaydi. Sayohatda kichik xato tezda payqalib, bir daqiqada tuzatildi. Dars ham davlatlar xavfga o‘z vaqtida qat’iy javob bermagani va o‘zaro ishonch yetishmagani ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Jamoa rahbarlari, sayohat yo‘lboshchilari va diplomatlar kelishuvlar saqlanishi uchun ishonch va erta ogohlantirishga tayanadi.

Bugun sinab ko‘ring

Birgalikdagi ish uchun ikkita oddiy jamoa kelishuvini yozing, masalan muammoni erta aytish tartibini, va ishtirokchilar bilan kelishib oling.

Namunalar
1939 dan 1945 gacha: 1945 − 1939 = 6 yil.
2-sentabr Yaponiya taslim bo‘lganini rasman tasdiqlagan kun, 8-may esa Yevropada urush tugagan kun.
Sinfda faoliyat

«Zamon chizig‘i»: 1933, 1939, 1941, 1945 yillarini bitta chiziqqa joylashtirib, har biriga voqea yozing. Urushning qaysi daqiqasida u «jahon» urushiga aylangan?

Mashq
1
Ikkinchi jahon urushi qachon va qanday boshlangan?
2
1941-yil 22-iyunda nima bo‘lgan?
3
Urush qanday tugagan?
4
Urush insoniyatga qanday saboq berdi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPaxta chigiti uchun ekish kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →