Ikkinchi jahon urushi
1933-yilda Germaniyada Adolf Gitler boshchiligidagi partiya hokimiyatga keldi. Ular nemislarni boshqa xalqlardan ustun deb hisobladi, Birinchi jahon urushidagi mag‘lubiyat uchun o‘ch olishni va Yevropani bo‘ysundirishni maqsad qildi. Germaniya Italiya va Yaponiya bilan ittifoq tuzdi. Boshqa davlatlar bu xavfga oldindan qat’iy javob bermadi, o‘zaro ishonch ham yetishmadi. 1939-yil avgustida Germaniya va Sovet Ittifoqi o‘zaro hujum qilmaslik haqida bitim tuzdi. 1939-yil 1-sentabrda Germaniya Polshaga hujum qildi; Buyuk Britaniya va Fransiya Germaniyaga urush e’lon qildi. Shu bilan Ikkinchi jahon urushi boshlandi. 17-sentabrda Sovet qo‘shini Polshaning sharqiga kirdi. 1940-yilda Germaniya Fransiyani yengdi. 1941-yil 22-iyunda Germaniya Sovet Ittifoqiga hujum qildi; dekabrda Yaponiya AQSHga qarshi urush boshladi. Germaniyaga qarshi Sovet Ittifoqi, AQSH va Buyuk Britaniya birlashdi. 1945-yil 8-mayda Germaniya taslim bo‘ldi (Sovet Ittifoqida 9-may G‘alaba kuni), 2-sentabrda Yaponiya taslim bo‘lish hujjatini imzoladi. Urush olti yil davom etdi; 60 milliondan ortiq odam halok bo‘ldi. Lagerlarda millionlab tinch aholi, jumladan taxminan olti million yahudiy o‘ldirildi. 1945–1946-yillarda Nyurnbergda xalqaro sud urush jinoyatchilarini hukm qildi.
«Zamon chizig‘i»: 1933, 1939, 1941, 1945 yillarini bitta chiziqqa joylashtirib, har biriga voqea yozing. Urushning qaysi daqiqasida u «jahon» urushiga aylangan?