ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

O‘zbekiston hududidagi qadimgi davlatlar

Darslar 17 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
17

O‘zbekiston hududidagi qadimgi davlatlar

Darslik: 54–57-betlar
MaqsadSaklar, massagetlar, sug‘dlar va O‘zbekiston hududidagi dastlabki davlatlar — Xorazm, Baqtriya, Sug‘diyona haqida bilish.
Yangi so‘zlar
sak · Sakamassaget · MassagetaeSug‘diyona · SogdianaBaqtriya · Bactria
Tushuntirish

Saklar, massagetlar va sug‘dlar bizning qadimgi ajdodlarimizdan hisoblanadi. Ular haqida qadimgi yunon tarixchisi Gerodot kabi mualliflar yozib qoldirgan. Yozma manbalarga ko‘ra, saklar Sirdaryo bo‘ylarida, Farg‘ona vodiysida va hozirgi Toshkent viloyati atrofida, massagetlar Amudaryoning quyi oqimida, sug‘dlar esa Zarafshon va Qashqadaryo vohalarida yashagan. Ular sug‘orma dehqonchilik, chorvachilik va hunarmandchilik bilan shug‘ullangan. Miloddan avvalgi VII asrdan boshlab bizning hududimizda Xorazm va Baqtriya kabi davlatlar haqida ma’lumotlar uchraydi. Xorazmning qadimgi shaharlaridan biri Ko‘zaliqir mustahkam devor bilan o‘ralgan; milodiy II–III asrlarda qurilgan Tuproqqal’a shahrining saroyidan arxeologlar toj kiygan, qo‘lida burgut ushlagan podsho haykalini topgan. Xorazmda Amudaryodan suv chiqarish uchun kanallar qazilgan; bu davlatni ko‘pincha o‘zbek davlatchiligining eng qadimgi ildizlaridan biri deb hisoblaydilar, yoshi taxminan 2700 yil. Baqtriya hozirgi O‘zbekistonning janubi va qo‘shni mamlakatlarda joylashgan; poytaxti Baqtra hozirgi Afg‘onistondagi Balx shahri o‘rnida bo‘lgan, Surxondaryodagi Qiziltepa esa uning yirik shaharlaridan biri edi. Baqtriyada oltin va la’l qazib olingan, zargarlik rivojlangan. Sug‘diyona Zarafshon va Qashqadaryo vohalarini o‘z ichiga olgan, markaziy shahri Afrosiyob (hozirgi Samarqandning sharqiy qismi) edi.

AmudaryoSirdaryoZarafshonHozirgi chegaralarSaklarMassagetlarSo‘g‘dlarO‘zbekiston
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Xaritaga qaragan o‘quvchilar darsdagi daryolar va vodiylar bugungi hududlarimiz bilan bir joyda ekanini payqadi. Yozma manbalarga ko‘ra, qadimgi xalqlar ham shu yerlarda yashagan.

Kim ishlatadi

Tarixchilar, geograflar va xarita tuzuvchilar qadimgi nomlarni bugungi joylarga bog‘laydi.

Bugun sinab ko‘ring

Xaritada darsdagi bitta daryo yoki vodiyni toping va barmog‘ingiz bilan o‘z hududingizgacha yo‘lni yuring, nomlarni ovoz chiqarib ayting.

Namunalar
Gerodot massagetlar haqida yozgan: ularda oltin va mis ko‘p bo‘lgani uchun qurol-yarog‘ va ot abzallarini shulardan yasagan.
Hozirgi chegaralarTuproqqal’a (Xorazm)Afrosiyob (Sug‘diyona)Qiziltepa (Baqtriya)Balx (Baktra)O‘zbekiston
Qiziltepa — hozirgi Surxondaryo viloyatidagi qadimgi Baqtriya shahri.
Sinfda faoliyat

«Xarita ustida»: bo‘sh xaritada Sirdaryo, Amudaryo, Zarafshon va Qashqadaryoni chizing; saklar, massagetlar va sug‘dlar yashagan joylarni turli rangda bo‘yang.

Mashq
1
Saklar, massagetlar va sug‘dlar qayerda yashagan?
2
Xorazm davlatida dehqonchilik uchun nima qilingan?
3
Baqtriyada qanday boyliklar qazib olingan?
4
Sug‘diyonaning markaziy shahri qaysi edi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHashar skameykalari uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →