Sohibqiron Amir Temur

Amir Temur 1336-yil 9-aprelda Kesh (hozirgi Shahrisabz) yaqinidagi Xoja Ilg‘or qishlog‘ida barlos urug‘idan bo‘lgan amir oilasida tug‘ildi. Yoshligida u o‘qidi, chavandozlik va kamondan otishni mashq qildi. O‘sha davrda Movarounnahr Chig‘atoy ulusi tarkibida edi; XIV asr o‘rtalarida ulus parchalanib, hokimiyat uchun kurash avj oldi. Temur mahalliy amirlar kurashida ishtirok etib, nom qozondi, so‘ng mo‘g‘ul hukmdorlariga qarshi kurashdi. 1370-yilda u Movarounnahr hukmdori deb e’lon qilindi; shunda uning yoshi 34 da edi. Poytaxt Samarqand bo‘ldi. Temur kuchli markazlashgan davlat qurdi va ko‘p yurishlar qildi: 1391- va 1395-yillarda Oltin O‘rda hukmdori To‘xtamishxonni yengdi, 1402-yilda Anqara yonida Usmoniylar sultoni Boyazidni mag‘lub etdi. Ba’zi mualliflar bu g‘alaba Usmoniylarning Yevropaga yurishini kechiktirdi deb hisoblaydi, tarixchilar bu haqda bahslashadi. Uning yurishlari ko‘plab shaharlarning vayron bo‘lishiga va xalqlarga katta og‘irlik keltirganini ham unutmaslik kerak. Temur qurilishlarga e’tibor berdi, olimlar va hunarmandlarni Samarqandga to‘pladi. Unga nisbat beriladigan «Temur tuzuklari»da adolat, tadbir haqidagi o‘gitlar bor. Amir Temur 1405-yil fevralda Xitoyga yurish paytida Otrorda vafot etdi. 1996-yilda uning 660 yilligi YUNESKO ko‘magida nishonlandi.