ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Jaloliddin Manguberdi

Darslar 33 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
33

Jaloliddin Manguberdi — xalqimizning milliy qahramoni

Darslik: 108–111-betlar
MaqsadJaloliddin Manguberdining mo‘g‘ullarga qarshi kurashi va uning ahamiyatini bilish.
Yangi so‘zlar
Xorazmshohlar · Khorezmshahssarkarda · commanderqamal · siegemudofaa · defence
Tushuntirish

1206-yilda Mo‘g‘ulistonda Temuchin Chingizxon unvoni bilan katta mo‘g‘ul davlatini tuzdi. U qudratli qo‘shin yaratib, ko‘p yerlarni bosib oldi. 1219-yilda Chingizxon Xorazmshohlar davlatiga yurish boshladi. Davlatni sulton Alouddin Muhammad boshqargan; u kuchlarni birlashtirmay, har bir shaharga o‘zini himoya qilishni buyurgan, bu xato bo‘lgan. Mo‘g‘ullar Buxoro, Samarqand va boshqa shaharlarni birin-ketin egalladi. Xorazmning poytaxti Urganchni mudofaachilar qattiq himoya qildi, rivoyatlarga ko‘ra ularni ulug‘ mutafakkir Najmiddin Kubro ruhlantirgan va o‘zi ham jangga kirgan; jang taxminan yetti oy davom etdi va 1221-yilda shahar bosib olindi, Najmiddin Kubro halok bo‘ldi. Sultonning o‘g‘li Jaloliddin Manguberdi (1198–1231) bosqinchilarga qarshi kurashni davom ettirdi. 1221-yilda u Afg‘onistondagi Parvon yaqinida mo‘g‘ullarni yengdi. Shundan so‘ng Chingizxonning o‘zi katta qo‘shin bilan keldi. 1221-yil noyabrda Hind daryosi bo‘yida hal qiluvchi jang bo‘ldi: Jaloliddin oz kuch bilan bardosh berdi, lekin mag‘lub bo‘ldi va daryodan suzib o‘tdi. Rivoyatlarga ko‘ra Chingizxon uning jasoratiga qoyil qolgan. Jaloliddin 1231-yilgacha kurashni davom ettirdi va hozirgi Turkiya hududida halok bo‘ldi. Mustaqillik yillarida uning xotirasi qadrlanadi.

1198Tug‘ilgan1206Mo‘g‘ul davlati1219Yurish boshlandi1221Urganch olindi; Parvon; Hind1231Vafot etdi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf tomosha tayyorlashdan oldin kim pardani ochishi, kim o‘qishi va kim musiqa qo‘yishini kelishib oldi. Hamma bitta reja bilan ishlagani uchun tomosha silliq o‘tdi. Dars ham ko‘p odam birgalikda harakat qilishi kerak bo‘lganda kelishuv muhimligini ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Jamoa murabbiylari, tadbir tashkilotchilari va qutqaruv guruhlari harakatni oldindan kelishib oladi.

Bugun sinab ko‘ring

Yoningizdagi odamlar bilan besh daqiqalik xonani yig‘ishtirishni rejalang: kim nima qilishini kelishib oling, so‘ng qiling.

Namunalar
Jaloliddin 1198-yilda tug‘ilib 1231-yilda halok bo‘lgan: 1231 − 1198 = 33 yil.
Parvon jangi (1221) mo‘g‘ullarga qarshi muhim g‘alaba bo‘lgan.
Sinfda faoliyat

«Birlashgan kuch»: har biringiz bitta tayoqchani sindirib ko‘ring, keyin besh-oltita tayoqchani bog‘lab sindirib ko‘ring. Birlik nima uchun Xorazm mudofaasi uchun muhim bo‘lgan?

Mashq
1
Chingizxon qachon Xorazmshohlar davlatiga yurish boshlagan?
2
Sulton Alouddin Muhammad qanday xato qilgan?
3
Najmiddin Kubro kim va Urganch mudofaasi qanday kechgan?
4
Jaloliddin Manguberdi Parvonda nimaga erishgan va Hind daryosi bo‘yida nima bo‘lgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUrganchga Navro‘z otkritkasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →