Yangi dengiz yo‘llarining ochilishi

XV asr oxirida Yevropada tovar ishlab chiqarish va savdo o‘sdi; xomashyo, oltin va kumush ko‘proq kerak bo‘ldi. Hindiston va Sharqqa borishning eski yo‘llari esa ko‘p yillar Usmoniylar davlati nazoratidagi hududlardan o‘tgani uchun yevropaliklarga noqulay bo‘lib qoldi. Portugaliya va Ispaniya dengizchilari yangi yo‘llarni izlay boshladi. Ularda mustahkam kemalar bor edi, ular kompas va astrolyabiyadan foydalanishni bilardi. 1492-yilda admiral Xristofor Kolumb Ispaniya qirolligi topshirig‘i bilan uchta kema bilan g‘arbga suzib, Hindistonga yetaman deb o‘yladi; 12-oktabrda u Amerikaga (Bagama orollariga) yetib bordi. Aslida bu yerlarda minglab yillardan beri yashab kelgan xalqlar bor edi, yevropaliklar uchun esa u yangi qit’a bo‘ldi. 1498-yilda portugaliyalik Vasko da Gama Afrikani aylanib o‘tib, Hindistonga dengiz yo‘lini ochdi. Bu sayohatlar «buyuk geografik kashfiyotlar» deb ataladi: yangi savdo yo‘llari jahon savdosini vujudga keltirdi. Biroq yangi yerlarda yashagan xalqlar uchun bu davr og‘ir sinovlar, kasalliklar va bosqinchilik davri ham bo‘ldi. Keyinchalik Angliya dengiz savdosida yetakchilardan biriga aylandi, London yirik portga aylandi.