☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

O‘zbekistonning tarixiy shaharlari

Darslar 36 · 1 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
36

O‘zbekistonning tarixiy shaharlari

Darslik: 120–124-betlar
MaqsadO‘zbekistonning qadimiy shaharlari — Samarqand, Buxoro, Xiva, Shahrisabz, Qarshi va Termiz haqida bilish.
Yangi so‘zlar
poytaxt · capitalme’moriy yodgorlik · architectural monumentJahon merosi · World Heritageyubiley · anniversary
Tushuntirish

O‘zbekistonning eng qadimiy shaharlari ko‘pincha ikki ming yildan ortiq tarixga ega deb hisoblanadi; ularning yubileylari mamlakatda tantana bilan nishonlangan. Samarqand — qadimgi Marokanda; Sug‘d davlatining markazi va keyinchalik Amir Temur davlatining poytaxti bo‘lgan. 2007-yilda uning 2750 yilligi nishonlandi. YUNESKO Samarqandni (Madaniyatlar chorrahasi) 2001-yilda Jahon merosi ro‘yxatiga kiritdi. Buxoro — 1997-yilda 2500 yilligi nishonlangan qadimiy shahar; Buxoro arki, Ismoil Somoniy maqbarasi, Minorayi Kalon, Mir Arab madrasasi kabi yuzlab yodgorliklar bor; shaharning tarixiy markazi 1993-yilda Jahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan. Xiva — Xorazm viloyatida; bir necha asr davomida Xiva xonligining poytaxti bo‘lgan; uning Ichan qal’asi 1990-yilda O‘zbekistondagi birinchi Jahon merosi obyekti bo‘ldi. Shahrisabz — qadimiy Kesh shahri, Amir Temur tug‘ilgan joy yaqinida; «yashil shahar» degan ma’noni bildiradi; Oqsaroyning qoldiqlari shu yerda; shahar 2000-yilda Jahon merosi ro‘yxatiga kirdi. Qarshi — avval Naxshab, Nasaf deb atalgan; Qashqadaryo viloyatining markazi. Termiz — qadimgi Baqtriyaning shaharlaridan, Buyuk Ipak yo‘lidagi savdo markazi, Surxondaryo viloyatining markazi; mashhur Imom at-Termiziy va Hakim at-Termiziy shu yerda tug‘ilgan.

Namunalar
Samarqand 2750 yoshda deb nishonlandi, Buxoro 2500: farq 250 yil.
Shahrisabz so‘zi «yashil shahar» degani: bog‘lari ko‘p bo‘lgani uchun shunday atalgan.
Sinfda faoliyat

«Shahar pasporti»: bitta shaharni tanlang va pasport tuzing — qadimgi nomi, qaysi viloyatda, mashhur yodgorligi, qaysi yilda yubiley.

Mashq
1
Samarqandning qadimgi nomi qanday va u qaysi davlat markazi bo‘lgan?
2
Xiva Ichan qal’asi nima uchun mashhur?
3
Shahrisabz nomi nimani bildiradi va u kimning tug‘ilgan joyiga yaqin?
4
Termiz Buyuk Ipak yo‘lida qanday o‘rin tutgan?