☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Ma’naviy yuksalish va xalqaro hamkorlik

Darslar 47–48 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
47

Ma’naviy va ma’rifiy yuksalish

Darslik: 162–167-betlar
MaqsadMa’naviy qadriyatlarning tiklanishi, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikni bilish.
Yangi so‘zlar
qadriyat · value (something precious)Navro‘z · Navruzbag‘rikenglik · tolerancemillat · nation (ethnic group)
Tushuntirish

Qadriyat — odamlar uchun juda qimmatli bo‘lgan narsalar. O‘zbek xalqi asrlar davomida buyuk qadriyatlar yaratgan, lekin Sovet davrida ularning ko‘pi chetga surilgan. Mustaqillikdan keyin ular qayta tiklana boshladi. 1989-yilda o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. Navro‘z — qadimiy bahor bayrami; u yaxshilik, mehr-oqibat va dehqonchilik ishlari boshlanadigan vaqt. Sovet davrida u rasman nishonlanmagan va qiyinlashtirilgan; 1990-yildan Navro‘z qayta tiklandi va 21-mart dam olish kuni bo‘ldi. Bu kunlarda hasharlar uyushtiriladi, daraxt ekiladi, sumalak pishiriladi, muhtojlarga yordam beriladi. Diniy bayramlar — Qurbon hayiti (1991-yildan) va Ro‘za hayiti (1992-yildan) — dam olish kunlari bo‘ldi. Buyuk bobolarimiz nomlari qayta e’zozlandi: Alisher Navoiy tavalludining 550 yilligi (1991), Amir Temur, Imom al-Buxoriy, at-Termiziy, Burhoniddin Marg‘inoniy, Moturidiy yubileylari nishonlandi. O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari yashaydi; ular qonun oldida teng. Ta’lim o‘zbek tilida va yana oltita tilda — qoraqalpoq, rus, tojik, turkman, qozoq va qirg‘iz tillarida — olib boriladi (darslik ma’lumotiga ko‘ra). Diniy bag‘rikenglik — turli e’tiqoddagi odamlarning bir-birini hurmat qilishi; mamlakatda turli dinlarga mansub ko‘plab diniy tashkilotlar faoliyat yuritadi.

Namunalar
O‘zbek maktablarida 1 + 6 = 7 tilda ta’lim: o‘zbek tili va yana oltita til.
Navro‘zda sumalak pishiriladi va hasharlar o‘tkaziladi — bu birlik va mehr-oqibat ramzi.
Sinfda faoliyat

«Bayram taqvimi»: Navro‘z, Mustaqillik kuni, Qurbon hayiti, Ro‘za hayiti, Til kuni (21-oktabr) va boshqalarni taqvimga joylashtiring. Har birining ma’nosini yozing.

Mashq
1
Qadriyat nima?
2
Navro‘zda qanday ishlar qilinadi?
3
O‘zbekistonda nechta millat yashaydi va ularga qanday munosabat?
4
Diniy bag‘rikenglik nima?