Yurtimizning buyuk allomalari
IX–XII asrlar yurtimiz ilm-fanining yuksak davri bo‘ldi. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy (taxminan 780–850) Xorazmda tug‘ilib, Marv va Bag‘dodda, «Bayt ul-hikma» ilm markazida ishladi. U hind raqamlari (0 dan 9 gacha) yordamida har qanday sonni yozish va to‘rt amalni bajarish qoidalarini tushuntirdi, «Al-jabr val-muqobala» asarida tenglamalar yechishni bayon qildi; «algebra» so‘zi shu asar nomidagi «al-jabr»dan, «algoritm» so‘zi esa uning nomidan kelib chiqqan. Ahmad al-Farg‘oniy (VIII asr oxiri – IX asr boshida Farg‘ona vodiysida tug‘ilgan) Bag‘dodda astronomiya, matematika va geografiya bilan shug‘ullandi; uning astronomiya kitobi XII asrda lotin tiliga tarjima qilindi, Yevropada u «Alfraganus» nomi bilan mashhur bo‘ldi. Abu Rayhon Beruniy (973–1048) Xorazmning Kat shahrida tug‘ilgan, astronomiya, matematika, geografiya, mineralogiya, tarix va tillarni o‘rgangan; «Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» va «Hindiston» asarlari tarix uchun muhim manba. Abu Ali ibn Sino (980–1037) Buxoro yaqinidagi Afshona qishlog‘ida tug‘ilgan; uning «Tib qonunlari» kitobi lotin tiliga tarjima qilinib, Yevropa universitetlarida bir necha asr darslik bo‘lgan, u Yevropada «Avitsenna» nomi bilan tanilgan.
Maktabdagi fan to‘garagida turli sinf o‘quvchilari bir masalani birgalikda yechdi va har biri o‘z fikrini qo‘shdi. Darsda aytilishicha, bizning yurtdan chiqqan olimlar ham uzoq shaharlarda, masalan Bag‘doddagi «Hikmat uyi»da boshqa olimlar bilan ishlagan.
Tadqiqotchilar, universitet o‘qituvchilari va tarjimonlar boshqa mutaxassislar bilan birga ishlab, bilimni bo‘lishadi.
Ikki do‘stingiz yoki oila a’zolaringiz bilan bitta topishmoqni birga yeching va har biri nima qo‘shganini payqang.
| Alloma | Yillari |
|---|---|
| al-Xorazmiy | taxm. 780–850 |
| Beruniy | 973–1048 |
| Ibn Sino | 980–1037 |
«Alloma kartochkasi»: to‘rt kartochkaga alloma ismini, boshqa to‘rttasiga asarini yozing va juft-juft moslang; so‘ng har bir asarning ahamiyatini bir gapda ayting.