Yurtimizning buyuk allomalari
IX–XII asrlar yurtimiz ilm-fanining yuksak davri bo‘ldi. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy (taxminan 780–850) Xorazmda tug‘ilib, Marv va Bag‘dodda, «Bayt ul-hikma» ilm markazida ishladi. U hind raqamlari (0 dan 9 gacha) yordamida har qanday sonni yozish va to‘rt amalni bajarish qoidalarini tushuntirdi, «Al-jabr val-muqobala» asarida tenglamalar yechishni bayon qildi; «algebra» so‘zi shu asar nomidagi «al-jabr»dan, «algoritm» so‘zi esa uning nomidan kelib chiqqan. Ahmad al-Farg‘oniy (VIII asr oxiri – IX asr boshida Farg‘ona vodiysida tug‘ilgan) Bag‘dodda astronomiya, matematika va geografiya bilan shug‘ullandi; uning astronomiya kitobi XII asrda lotin tiliga tarjima qilindi, Yevropada u «Alfraganus» nomi bilan mashhur bo‘ldi. Abu Rayhon Beruniy (973–1048) Xorazmning Kat shahrida tug‘ilgan, astronomiya, matematika, geografiya, mineralogiya, tarix va tillarni o‘rgangan; «Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» va «Hindiston» asarlari tarix uchun muhim manba. Abu Ali ibn Sino (980–1037) Buxoro yaqinidagi Afshona qishlog‘ida tug‘ilgan; uning «Tib qonunlari» kitobi lotin tiliga tarjima qilinib, Yevropa universitetlarida bir necha asr darslik bo‘lgan, u Yevropada «Avitsenna» nomi bilan tanilgan.
«Alloma kartochkasi»: to‘rt kartochkaga alloma ismini, boshqa to‘rttasiga asarini yozing va juft-juft moslang; so‘ng har bir asarning ahamiyatini bir gapda ayting.