☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Mustaqillik va iqtisodiy yutuqlar

Darslar 45–46 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
45

O‘zbekiston mustaqilligining qo‘lga kiritilishi

Darslik: 155–158-betlar
MaqsadO‘zbekistonning mustaqillikka erishuvi, davlat ramzlari va Qoraqalpog‘iston maqomini bilish.
Yangi so‘zlar
mustaqillik · independenceprezident · presidentdavlat ramzlari · state symbolsgerb · coat of arms
Tushuntirish

O‘zbekiston ko‘p yillar Sovet Ittifoqining tarkibida edi. XX asrning 80-yillarida Sovet Ittifoqi inqirozga yuz tutdi, ittifoq tarkibidagi xalqlar o‘z mustaqilligini talab qila boshladi. 1989-yilda o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berildi. 1990-yil 24-martda O‘zbekistonda birinchi marta Prezident lavozimi ta’sis etildi va Islom Karimov Prezident etib saylandi; u 2016-yilgacha mamlakatni boshqardi. «Prezident» lotincha «oldinda o‘tiruvchi» degani. 1990-yilda davlat suvereniteti haqida deklaratsiya qabul qilindi. 1991-yil avgustida Moskvada Sovet Ittifoqini saqlab qolishga urinish bo‘ldi, u muvaffaqiyatsiz tugadi. 1991-yil 31-avgustda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi davlat mustaqilligini e’lon qildi; 1-sentabr Mustaqillik kuni deb belgilandi. 1991-yil 29-dekabrda mustaqillik uchun umumxalq ovoz berishi o‘tkazildi va Prezidentlik saylovi bo‘lib o‘tdi. Davlat ramzlari tasdiqlandi: bayroq — 1991-yil 18-noyabrda, gerb — 1992-yil 2-iyulda, madhiya — 1992-yil 10-dekabrda; shu yilning 8-dekabrida Konstitutsiya ham qabul qilingan (2023-yilda umumxalq referendumi orqali Konstitutsiyaning yangi tahriri qabul qilindi). Qoraqalpog‘iston O‘zbekiston tarkibidagi respublika maqomiga ega: uning o‘z Konstitutsiyasi, ramzlari va Jo‘qorg‘i Kenges parlamenti bor. Uchta ramz — bayroq, gerb va madhiya — davlatni dunyoga tanitadi va xalqning o‘tmishi, buguni va kelajagini aks ettiradi.

Namunalar
Prezident lavozimi 1990-yil martida ta’sis etildi, mustaqillik esa 1991-yil avgustida e’lon qilindi — taxminan bir yarim yil o‘tib.
Mustaqillik kuni 1-sentabr; avgustning 31-kuni esa e’lon qilingan sana.
Sinfda faoliyat

«Ramz yaratamiz»: o‘z sinfingiz uchun bayroq va shiorni o‘ylab toping. Har bir rang va rasm nimani anglatadi? Nima uchun davlatga ramz kerak?

Mashq
1
O‘zbekiston mustaqilligi qachon e’lon qilindi?
2
1990-yil 24-martda nima bo‘ldi?
3
Davlat ramzlari qaysilar va qachon tasdiqlangan?
4
Qoraqalpog‘istonning maqomi qanday?