ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi11-sinf · 7-hafta

Ekobog‘ uchun reja

🎯 Missiya: Aziz va ekologiya to‘garagi bog‘ni qaysi shaklda ochsin va qanday o‘simlik ekishsin?

Dushanba

AzizEkologiya to‘garagi maktab hovlisida bog‘ ochmoqchi! 20 m to‘siq bor. To‘rtburchak shaklida qaysi o‘lcham eng katta joy beradi? 🌱
AnvarBir tomoni x bo‘lsa, ikkinchisi 10 − x. Yuz A(x) = x(10 − x) = 10x − x². Ekstremal masala: o‘zgaruvchi, funksiya, hosila, statsionar nuqta.
ZarinaA′(x) = 10 − 2x = 0 da x = 5. Hosila plyusdan minusga o‘tadi — demak maksimum: A(5) = 25 m². Chetlarda A(0) = A(10) = 0.
MalikaTaqqoslash uchun: 2 × 8 chiziqcha bor-yo‘g‘i 16 m² beradi.
Matematika

Qulf 1: Eng katta to‘rtburchak

Topshiriq: Perimetri 20 m bo‘lgan to‘rtburchakning yuzi eng katta bo‘ladigan tomonlari?

🔑 Kalit: 20 m to‘siq bilan A(x) = x(10 − x) eng katta qiymatni x = 5 da beradi: 25 m²; 2 × 8 chiziqcha esa 16 m².

ZarinaLavha ikki tilda. English: The bed is closed because of the new seedlings. As it was dry, we watered it.
AnvarReason words: because, since, as — keyin to‘liq gap; because of, due to, owing to — keyin ot. Because it rained / because of the rain.
MalikaImlo: ko‘zoynak, tilshunos qo‘shib yoziladi; sotib olmoq ajratib. Juft so‘zlar (ota-ona) va takror so‘zlar (ketma-ket) — chiziqcha bilan. Eko-, avto-, bio- bilan boshlangan so‘zlar qo‘shib: ekotizim.
Jasur-(a)ver qo‘shimchali shakl qo‘shib yoziladi: yozaverdi. «Yozib berdi» esa ajratib.
Ingliz tiliOna tili

Qulf 2: Bog‘ lavhasi

Topshiriq: The bed is closed ___ the new seedlings.

Seshanba

JasurLavha uchun o‘simlik rasmini fondan ajratib olamiz. Magnit lasso (Lasso guruhining uchinchisi) keskin chegaraga magnitdek yopishadi.
AnvarSehrli tayoqcha (W) bosilgan piksel rangiga yaqin hamma pikselni tanlaydi. Yaqinlik — Tolerance (0–255): qiymati oshsa, ko‘proq rang tanlanadi.
ZarinaHaqiqiy foto fonida yaqin ranglar ko‘p. Tolerance ni haddan tashqari oshirmay, Shift bosib fonning bir necha joyini ketma-ket bosamiz.
MalikaKeyin tanlashni teskari qilamiz (Invert) — o‘simlikning o‘zi tanlanadi.
Informatika

Qulf 3: O‘simlik rasmi

Topshiriq: Tolerance oshirilsa nima bo‘ladi?

AzizHovlida suv har kuni emas, haftasiga ikki marta beriladi 💧. Qanday o‘simlik ekamiz?
ZarinaTana massasining taxminan uchdan ikki qismi — suv. Quruqlikda namlik yog‘inga bog‘liq: kamligi ham, ko‘pligi ham cheklovchi bo‘lishi mumkin.
AnvarQuruqlik o‘simliklari uchta: kserofit (cho‘l, dasht), mezofit (me’yoriy namlik — o‘tloq, o‘rmon, ko‘p ekinlar), gigrofit (nam joy: sholi, qamish).
MalikaKserofitlar: sukkulentlar (aloe, agava) suvni to‘playdi; sklerofitlar (saksovul, yantoq, shuvoq) to‘plamaydi, lekin chuqur ildiz bilan tejaydi. Tuyaning o‘rkachida suv emas, yog‘.
Biologiya

Qulf 4: Suv kam bo‘lsa

Topshiriq: Qaysi guruh suvni chuqur ildiz bilan tejaydi?

🔑 Kalit: Suv kam bo‘lsa — kserofitlar (sklerofitlar suvni chuqur ildiz bilan tejaydi); gigrofitlar (sholi, qamish) nam joyni talab qiladi.

AnvarAstronomiya: yulduz sutkasi 23 s 56 min 4 s, Quyosh sutkasi o‘rtacha 24 soat. Uzunlikning 15° farqi — 1 soat, 1° — 4 daqiqa.
ZarinaO‘zbekiston yil bo‘yi UTC+5 bo‘yicha yashaydi. Soniya 1967-yildan seziy-133 atomi nurlanishining 9 192 631 770 davri bilan aniqlanadi.
MalikaGrigoriy kalendarida 4 ga bo‘linadigan yil kabisa, lekin asr yili 400 ga bo‘linmasa emas: 1900 va 2100 kabisa emas, 2000 kabisa.
JasurNavro‘z bahorgi tengkunlik atrofida nishonlanadi (20–21 mart). Ekish uchun yaxshi sana!
Astronomiya

Qulf 5: Qachon ekamiz?

Topshiriq: Qaysi yil kabisa?

🔑 Kalit: Navro‘z bahorgi tengkunlik (≈ 20–21 mart) atrofida: bahorgi ekish va o‘lchash uchun aniq sana.

Chorshanba

ZarinaAdabiyot: Yusuf Xos Hojib Balasog‘unda tug‘ilib, keyin Qashqarga ko‘chgan. «Qutadg‘u bilig»ni taxminan o‘n sakkiz oyda tugatgan; Hijriy 462-yil — milodiy 1069–1070.
AnvarAsarda 6600 dan ortiq bayt bor; darslik uni turkiy yozma adabiyotning birinchi yirik asari deydi. Mazmunini bu yerda aytmayman.
MalikaRus tilida o‘rin va payt: «в библиотеке» (где?), «в библиотеку» (куда?), «из библиотеки» (откуда?). Payt: «в пятницу», «по утрам», «целый месяц».
JasurSana: «двадцатого октября». Do‘stlar uchrashuvi: «Встреча в пятницу в библиотеке».
AdabiyotRus tili

Qulf 6: Kitob burchagi

Topshiriq: На какой вопрос отвечает «в библиотеку»?

AzizTo‘garakda elektromagnit yasaymiz! Temir o‘zakli g‘altak kerak, to‘g‘rimi? 🧲
AnvarFizika: ferromagnitlarda μ ≫ 1 (temir, nikel, kobalt), ular maydonni yuzlab marta kuchaytiradi. Diamagnitlarda μ < 1 (mis, kumush), paramagnitlarda μ ozgina 1 dan katta (alyuminiy).
ZarinaMaydon energiyasi W = L·I²/2: L = 0,5 H, I = 4 A bo‘lsa, W = 0,5·16 : 2 = 4 J. Tok ikki baravar oshsa, energiya to‘rt baravar oshadi.
MalikaKimyo: ekvivalent massa E = A : V; E(H) = 1, E(O) = 8, E(Cl) = 35,5. Ekvivalentlar qonuni: m₁ : m₂ = E₁ : E₂.
Kimyo (Umumiy kimyo)Fizika

Qulf 7: Elektromagnit

Topshiriq: L = 0,5 H, I = 4 A da magnit maydon energiyasi qancha?

AzizOpa, so‘m qachondan beri bor? Bobom «kupon» deydi.
MalikaO‘zbekiston tarixi: «O‘zbek modeli» — bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o‘tish. 1991-yil 18-noyabrdagi qonun xususiylashtirishni boshlagan; so‘m-kupon 1993-yil 1-noyabrda, milliy valyuta so‘m 1994-yil 1-iyulda joriy etilgan.
AnvarTransport: «O‘zbekiston havo yo‘llari» 1992-yilda, «O‘zbekiston temir yo‘llari» 1994-yilda tuzilgan; «Afrosiyob» poyezdi 2011-yilda Toshkent–Samarqand yo‘nalishida yurgan.
ZarinaJahon tarixi: 1989-yil 23-avgustda Boltiqbo‘yi uch respublikasida «Boltiq yo‘li» odam zanjiri bo‘lgan. 2004-yil 29-martda uchalasi NATOga, 1-mayda Yevropa Ittifoqiga qo‘shilgan.
O‘zbekiston tarixiJahon tarixi

Qulf 8: Pul va sanalar

Topshiriq: Milliy valyuta so‘m qachon joriy etilgan?

Payshanba

Sinf rahbariSinf soatida hujjatlar haqida gaplashamiz. Aziz, to‘garak uchun «xususiy korxona» tushunchasini eshitdingmi?
ZarinaXususiy korxona — bitta egasi (jismoniy shaxs) tuzgan va boshqaradigan tijorat tashkiloti; yuridik shaxs. Ega nomidan ishonchnomasiz harakat qiladi, qarorlarni tez qabul qiladi.
AnvarKamchilik: mol-mulk yetmasa, ega qarzlar uchun butun shaxsiy mulki bilan javob beradi. MChJ da javobgarlik cheklangan.
MalikaDavlat-huquq: nikoh shartnomasi yozma, notarius tasdiqlagan va faqat shaxsan tuziladi. Qonunga zid shartlar haqiqiy emas.
Tadbirkorlik asoslariDavlat va huquq asoslari

Qulf 9: Shartnoma va korxona

Topshiriq: Xususiy korxonaning kamchiligi qaysi?

ZarinaDin tarixi: Buyuk Ipak yo‘li Shosh, Samarqand, Buxoro, Xiva orqali o‘tib, savdo bilan birga tillar, madaniyatlar va dinlarni ham olib kelgan.
AnvarBu hududda zardushtiylik, buddaviylik, xristianlik (jumladan Sharq cherkovi), moniylik, yahudiylik va islom tarqalgan.
MalikaTangrichilik — turkiy va mo‘g‘ul xalqlarining qadimgi e’tiqodi, osmon xudosi Tangri markazda. Manbalari: VIII asr Urxun–Enisey bitiklari (Kultegin, Bilga xoqon yodgorliklari).
Jasur1990-yillardan boshlab uni tiklashga urinishlar bo‘lgan: ba’zilar buni madaniy meros deydi, boshqalar jamiyatda yangi bo‘linishlar bo‘lishidan xavotirda. Biz faqat manbalarni sanaymiz.
Dunyo dinlari tarixi

Qulf 10: Ipak yo‘li dinlari

Topshiriq: Tangrichilikni o‘rganishda qaysi yozma manbalar ishlatiladi?

Juma

Sinf rahbariAziz va to‘garak a’zolari, bog‘ rejasi tayyormi?
AzizVariantlar: A — 5 × 5 kvadrat, B — 2 × 8 chiziqcha. O‘simlik: sklerofit yoki mezofit.
AnvarKalitlar: 🔑1 20 m to‘siq bilan eng katta yuz — 5 × 5 = 25 m² (chiziqcha atigi 16 m²). 🔑2 suv haftasiga ikki marta — kserofit-sklerofitlar mos. 🔑3 bahorgi ekish sanasi — Navro‘z atrofida.
ZarinaKvadratning o‘rtasi chetdan 2,5 m — qo‘l yetmaydi. Hisob shunday: kvadrat ko‘p joy beradi, lekin o‘rtasiga borish qiyin; chiziqcha qulay, ammo kichik.
AzizQaror: kvadrat 5 × 5 m, o‘rtasidan kichik yo‘lak. Kuzda shuvoq va saksovul ko‘chati, bahorda — Navro‘zda boshqa ekinlar. 🌱
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
MatematikaBiologiya

Qulf 11: Bog‘ uchun qaror

Topshiriq: Qaysi kalit kvadrat shaklini (5 × 5) tanlashga sabab bo‘ldi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Ekobog‘ uchun shakl va o‘simlik

Qaror: 5 × 5 m kvadrat bog‘ va o‘rtasida yo‘lak; kserofit-sklerofitlar, bahorgi ekish Navro‘z atrofida. Dalillar: 20 m to‘siq bilan eng katta yuz 25 m² (chiziqcha 16 m²); suv haftasiga ikki marta; Navro‘z tengkunlikka yaqin. Maslahat: shaklni hosila bilan tekshirib tanlang.

— 11-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. 20 m to‘siq bilan A(x) = x(10 − x) eng katta qiymatni x = 5 da beradi: 25 m²; 2 × 8 chiziqcha esa 16 m².
  2. Suv kam bo‘lsa — kserofitlar (sklerofitlar suvni chuqur ildiz bilan tejaydi); gigrofitlar (sholi, qamish) nam joyni talab qiladi.
  3. Navro‘z bahorgi tengkunlik (≈ 20–21 mart) atrofida: bahorgi ekish va o‘lchash uchun aniq sana.

Yulduzli savollar

  1. A(x) = x(12 − x) ning eng katta qiymati x ning qaysi qiymatida?

  2. Qaysi o‘simlik gigrofit?

  3. O‘ylab ko‘r: agar suv har kuni berilsa, qaysi kalit o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar