🎯 Missiya: Aziz va ekologiya to‘garagi bog‘ni qaysi shaklda ochsin va qanday o‘simlik ekishsin?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
A
AzizEkologiya to‘garagi maktab hovlisida bog‘ ochmoqchi! 20 m to‘siq bor. To‘rtburchak shaklida qaysi o‘lcham eng katta joy beradi? 🌱
A
AnvarBir tomoni x bo‘lsa, ikkinchisi 10 − x. Yuz A(x) = x(10 − x) = 10x − x². Ekstremal masala: o‘zgaruvchi, funksiya, hosila, statsionar nuqta.
Z
ZarinaA′(x) = 10 − 2x = 0 da x = 5. Hosila plyusdan minusga o‘tadi — demak maksimum: A(5) = 25 m². Chetlarda A(0) = A(10) = 0.
M
MalikaTaqqoslash uchun: 2 × 8 chiziqcha bor-yo‘g‘i 16 m² beradi.
Matematika
🔒Qulf 1: Eng katta to‘rtburchak
Topshiriq: Perimetri 20 m bo‘lgan to‘rtburchakning yuzi eng katta bo‘ladigan tomonlari?
🔑 Kalit: 20 m to‘siq bilan A(x) = x(10 − x) eng katta qiymatni x = 5 da beradi: 25 m²; 2 × 8 chiziqcha esa 16 m².
Z
ZarinaLavha ikki tilda. English: The bed is closed because of the new seedlings. As it was dry, we watered it.
A
AnvarReason words: because, since, as — keyin to‘liq gap; because of, due to, owing to — keyin ot. Because it rained / because of the rain.
M
MalikaImlo: ko‘zoynak, tilshunos qo‘shib yoziladi; sotib olmoq ajratib. Juft so‘zlar (ota-ona) va takror so‘zlar (ketma-ket) — chiziqcha bilan. Eko-, avto-, bio- bilan boshlangan so‘zlar qo‘shib: ekotizim.
J
Jasur-(a)ver qo‘shimchali shakl qo‘shib yoziladi: yozaverdi. «Yozib berdi» esa ajratib.
Ingliz tiliOna tili
🔒Qulf 2: Bog‘ lavhasi
Topshiriq: The bed is closed ___ the new seedlings.
Seshanba
J
JasurLavha uchun o‘simlik rasmini fondan ajratib olamiz. Magnit lasso (Lasso guruhining uchinchisi) keskin chegaraga magnitdek yopishadi.
A
AnvarSehrli tayoqcha (W) bosilgan piksel rangiga yaqin hamma pikselni tanlaydi. Yaqinlik — Tolerance (0–255): qiymati oshsa, ko‘proq rang tanlanadi.
Z
ZarinaHaqiqiy foto fonida yaqin ranglar ko‘p. Tolerance ni haddan tashqari oshirmay, Shift bosib fonning bir necha joyini ketma-ket bosamiz.
M
MalikaKeyin tanlashni teskari qilamiz (Invert) — o‘simlikning o‘zi tanlanadi.
Informatika
🔒Qulf 3: O‘simlik rasmi
Topshiriq: Tolerance oshirilsa nima bo‘ladi?
A
AzizHovlida suv har kuni emas, haftasiga ikki marta beriladi 💧. Qanday o‘simlik ekamiz?
Z
ZarinaTana massasining taxminan uchdan ikki qismi — suv. Quruqlikda namlik yog‘inga bog‘liq: kamligi ham, ko‘pligi ham cheklovchi bo‘lishi mumkin.
MalikaKserofitlar: sukkulentlar (aloe, agava) suvni to‘playdi; sklerofitlar (saksovul, yantoq, shuvoq) to‘plamaydi, lekin chuqur ildiz bilan tejaydi. Tuyaning o‘rkachida suv emas, yog‘.
Biologiya
🔒Qulf 4: Suv kam bo‘lsa
Topshiriq: Qaysi guruh suvni chuqur ildiz bilan tejaydi?
🔑 Kalit: Suv kam bo‘lsa — kserofitlar (sklerofitlar suvni chuqur ildiz bilan tejaydi); gigrofitlar (sholi, qamish) nam joyni talab qiladi.
A
AnvarAstronomiya: yulduz sutkasi 23 s 56 min 4 s, Quyosh sutkasi o‘rtacha 24 soat. Uzunlikning 15° farqi — 1 soat, 1° — 4 daqiqa.
Z
ZarinaO‘zbekiston yil bo‘yi UTC+5 bo‘yicha yashaydi. Soniya 1967-yildan seziy-133 atomi nurlanishining 9 192 631 770 davri bilan aniqlanadi.
M
MalikaGrigoriy kalendarida 4 ga bo‘linadigan yil kabisa, lekin asr yili 400 ga bo‘linmasa emas: 1900 va 2100 kabisa emas, 2000 kabisa.
J
JasurNavro‘z bahorgi tengkunlik atrofida nishonlanadi (20–21 mart). Ekish uchun yaxshi sana!
Astronomiya
🔒Qulf 5: Qachon ekamiz?
Topshiriq: Qaysi yil kabisa?
🔑 Kalit: Navro‘z bahorgi tengkunlik (≈ 20–21 mart) atrofida: bahorgi ekish va o‘lchash uchun aniq sana.
Chorshanba
Z
ZarinaAdabiyot: Yusuf Xos Hojib Balasog‘unda tug‘ilib, keyin Qashqarga ko‘chgan. «Qutadg‘u bilig»ni taxminan o‘n sakkiz oyda tugatgan; Hijriy 462-yil — milodiy 1069–1070.
A
AnvarAsarda 6600 dan ortiq bayt bor; darslik uni turkiy yozma adabiyotning birinchi yirik asari deydi. Mazmunini bu yerda aytmayman.
M
MalikaRus tilida o‘rin va payt: «в библиотеке» (где?), «в библиотеку» (куда?), «из библиотеки» (откуда?). Payt: «в пятницу», «по утрам», «целый месяц».
J
JasurSana: «двадцатого октября». Do‘stlar uchrashuvi: «Встреча в пятницу в библиотеке».
AdabiyotRus tili
🔒Qulf 6: Kitob burchagi
Topshiriq: На какой вопрос отвечает «в библиотеку»?
A
AzizTo‘garakda elektromagnit yasaymiz! Temir o‘zakli g‘altak kerak, to‘g‘rimi? 🧲
A
AnvarFizika: ferromagnitlarda μ ≫ 1 (temir, nikel, kobalt), ular maydonni yuzlab marta kuchaytiradi. Diamagnitlarda μ < 1 (mis, kumush), paramagnitlarda μ ozgina 1 dan katta (alyuminiy).
Z
ZarinaMaydon energiyasi W = L·I²/2: L = 0,5 H, I = 4 A bo‘lsa, W = 0,5·16 : 2 = 4 J. Tok ikki baravar oshsa, energiya to‘rt baravar oshadi.
M
MalikaKimyo: ekvivalent massa E = A : V; E(H) = 1, E(O) = 8, E(Cl) = 35,5. Ekvivalentlar qonuni: m₁ : m₂ = E₁ : E₂.
Kimyo (Umumiy kimyo)Fizika
🔒Qulf 7: Elektromagnit
Topshiriq: L = 0,5 H, I = 4 A da magnit maydon energiyasi qancha?
A
AzizOpa, so‘m qachondan beri bor? Bobom «kupon» deydi.
M
MalikaO‘zbekiston tarixi: «O‘zbek modeli» — bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o‘tish. 1991-yil 18-noyabrdagi qonun xususiylashtirishni boshlagan; so‘m-kupon 1993-yil 1-noyabrda, milliy valyuta so‘m 1994-yil 1-iyulda joriy etilgan.
A
AnvarTransport: «O‘zbekiston havo yo‘llari» 1992-yilda, «O‘zbekiston temir yo‘llari» 1994-yilda tuzilgan; «Afrosiyob» poyezdi 2011-yilda Toshkent–Samarqand yo‘nalishida yurgan.
Z
ZarinaJahon tarixi: 1989-yil 23-avgustda Boltiqbo‘yi uch respublikasida «Boltiq yo‘li» odam zanjiri bo‘lgan. 2004-yil 29-martda uchalasi NATOga, 1-mayda Yevropa Ittifoqiga qo‘shilgan.
O‘zbekiston tarixiJahon tarixi
🔒Qulf 8: Pul va sanalar
Topshiriq: Milliy valyuta so‘m qachon joriy etilgan?
Payshanba
S
Sinf rahbariSinf soatida hujjatlar haqida gaplashamiz. Aziz, to‘garak uchun «xususiy korxona» tushunchasini eshitdingmi?
Z
ZarinaXususiy korxona — bitta egasi (jismoniy shaxs) tuzgan va boshqaradigan tijorat tashkiloti; yuridik shaxs. Ega nomidan ishonchnomasiz harakat qiladi, qarorlarni tez qabul qiladi.
A
AnvarKamchilik: mol-mulk yetmasa, ega qarzlar uchun butun shaxsiy mulki bilan javob beradi. MChJ da javobgarlik cheklangan.
M
MalikaDavlat-huquq: nikoh shartnomasi yozma, notarius tasdiqlagan va faqat shaxsan tuziladi. Qonunga zid shartlar haqiqiy emas.
Tadbirkorlik asoslariDavlat va huquq asoslari
🔒Qulf 9: Shartnoma va korxona
Topshiriq: Xususiy korxonaning kamchiligi qaysi?
Z
ZarinaDin tarixi: Buyuk Ipak yo‘li Shosh, Samarqand, Buxoro, Xiva orqali o‘tib, savdo bilan birga tillar, madaniyatlar va dinlarni ham olib kelgan.
A
AnvarBu hududda zardushtiylik, buddaviylik, xristianlik (jumladan Sharq cherkovi), moniylik, yahudiylik va islom tarqalgan.
M
MalikaTangrichilik — turkiy va mo‘g‘ul xalqlarining qadimgi e’tiqodi, osmon xudosi Tangri markazda. Manbalari: VIII asr Urxun–Enisey bitiklari (Kultegin, Bilga xoqon yodgorliklari).
J
Jasur1990-yillardan boshlab uni tiklashga urinishlar bo‘lgan: ba’zilar buni madaniy meros deydi, boshqalar jamiyatda yangi bo‘linishlar bo‘lishidan xavotirda. Biz faqat manbalarni sanaymiz.
Dunyo dinlari tarixi
🔒Qulf 10: Ipak yo‘li dinlari
Topshiriq: Tangrichilikni o‘rganishda qaysi yozma manbalar ishlatiladi?
Juma
S
Sinf rahbariAziz va to‘garak a’zolari, bog‘ rejasi tayyormi?
A
AzizVariantlar: A — 5 × 5 kvadrat, B — 2 × 8 chiziqcha. O‘simlik: sklerofit yoki mezofit.
A
AnvarKalitlar: 🔑1 20 m to‘siq bilan eng katta yuz — 5 × 5 = 25 m² (chiziqcha atigi 16 m²). 🔑2 suv haftasiga ikki marta — kserofit-sklerofitlar mos. 🔑3 bahorgi ekish sanasi — Navro‘z atrofida.
Z
ZarinaKvadratning o‘rtasi chetdan 2,5 m — qo‘l yetmaydi. Hisob shunday: kvadrat ko‘p joy beradi, lekin o‘rtasiga borish qiyin; chiziqcha qulay, ammo kichik.
A
AzizQaror: kvadrat 5 × 5 m, o‘rtasidan kichik yo‘lak. Kuzda shuvoq va saksovul ko‘chati, bahorda — Navro‘zda boshqa ekinlar. 🌱
Siz
Kelishdik. Hisobotni yozdik.
MatematikaBiologiya
🔒Qulf 11: Bog‘ uchun qaror
Topshiriq: Qaysi kalit kvadrat shaklini (5 × 5) tanlashga sabab bo‘ldi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 15 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaAdabiyotAstronomiyaBiologiyaDavlat va huquq asoslariDunyo dinlari tarixiFizikaJahon tarixiKimyo (Umumiy kimyo)O‘zbekiston tarixiRus tiliTadbirkorlik asoslari
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Ekobog‘ uchun shakl va o‘simlik
Qaror: 5 × 5 m kvadrat bog‘ va o‘rtasida yo‘lak; kserofit-sklerofitlar, bahorgi ekish Navro‘z atrofida. Dalillar: 20 m to‘siq bilan eng katta yuz 25 m² (chiziqcha 16 m²); suv haftasiga ikki marta; Navro‘z tengkunlikka yaqin. Maslahat: shaklni hosila bilan tekshirib tanlang.
— 11-B jamoa
Topilgan kalitlar
20 m to‘siq bilan A(x) = x(10 − x) eng katta qiymatni x = 5 da beradi: 25 m²; 2 × 8 chiziqcha esa 16 m².
Suv kam bo‘lsa — kserofitlar (sklerofitlar suvni chuqur ildiz bilan tejaydi); gigrofitlar (sholi, qamish) nam joyni talab qiladi.
Navro‘z bahorgi tengkunlik (≈ 20–21 mart) atrofida: bahorgi ekish va o‘lchash uchun aniq sana.
Yulduzli savollar
A(x) = x(12 − x) ning eng katta qiymati x ning qaysi qiymatida?
Qaysi o‘simlik gigrofit?
O‘ylab ko‘r: agar suv har kuni berilsa, qaysi kalit o‘zgarardi?